Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An
Khám chữa bệnh Đa khoa, Khám sức khỏe, Cấp cứu, Khám hợp đồng

Bệnh Zona

Bệnh zona là một bệnh da hay gặp do virut Hernes Zoster hay Vari cella virus gây ra. Bệnh zona là nhiễm virus da do tái hoạt tính các virus trong cơ thể của bệnh thủy đậu đã mắc từ trước. Bệnh gây tổn thương các dây thần kinh ngoại biên (nếu thường gọi là zona thần kinh) và có thể gây tổn thương não, màng não gây triệu chứng đau nhức hoặc đau dữ dội một vùng nào đó trên cơ thể nên thường bị nhầm với các bệnh khác như: Thiên đầu thống, đau nửa đầu, viêm màng não… cũng thường nhầm với nhóm bệnh về tim như nhồi máu cơ tim, đau thắt ngực, đau TK cơ tim… hay đau dạ dày, viêm ruột hoại tử hoặc các bệnh về ngoại khoa khác tùy vào vị trí của bệnh zona.

Bien-chung-cua-benh-zona-va-gioi-leo-o-cac-muc-do-khac-nhau

Bệnh thường chỉ mắc một lần nhưng cũng có trường hợp tái phát nhiều lần. Cũng vì cho rằng zona chỉ như là bệnh “giời leo” hay “giời đái” và thường dễ bị nhầm trong chẩn đoán nên bệnh nhân thường chủ  quan, tự điều trị lấy (đắp hạt đậu xanh nhai nhỏ) cho nên bệnh nhân thường được điều trị sai, điều trị chậm, để lại di chứng nặng như đau sau zona và trầm cảm.

Dịch tễ học

70% người bị zona là trên 50 tuổi. Tuy nhiên cũng có khoảng 5% trường hợp trẻ em < 15 tuổi.

Tỷ lệ nam và nữ mắc bệnh như nhau.

Mùa xuân – hè thường mắc nhiều hơn.

Ở những người cao tuổi hoặc những người nhiễm HIV hay suy giảm miễn dịch do mắc bệnh mãn tính hay do dùng thuốc conticoid hay các thuốc ức chế miễn dịch, thuốc chống thái ghép kéo dài. Ở những người này dễ mắc bệnh và khi mắc bệnh thì thường để lại di chứng đau sau zona kéo dài hàng năm.

Triệu chứng lâm sàng

Dấu hiệu toàn thân: Có thể có dấu hiệu sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau mình mẩy.

Dấu hiệu đau: Thường xuất hiện cảm giác đau rát hay rát bỏng ở một vùng da đau xuất hiện trước khi xuất hiện tổn thương da từ 2 – 3 tuần. Cảm giác đau thường tăng lên, đau nhức, giật từng cơn, có khi đau như một viêm màng não kèm theo cơ thể buồn nôn, nóng và nổi nhọt.

Nổi ban đỏ: Vùng da tổn thương zona xuất hiện ban đỏ có thể có sần phù từng giát như nổi ban dị ứng hay mảng mày đay.

Mụn nước và bọng nước: Trên các ban đỏ xuất hiện các mụn nước và bọng nước với tính chất: mụn nước căng chứa dịch trong hoặc màu hồng (mụn nước xuất huyết) hoặc trắng đục (do bội nhiễm vi khuẩn), các mụn nước sắp xếp thành đám, thành chùm như chùm nho, lan tỏa theo phân bố của các dây thần kinh ngoại biên và mụn nước, bọng nước chỉ xuất hiện ở một bên cơ thể theo đường trắng giữa, không bao giờ lan sang bên đối diện. Trừ trường hợp bệnh nhân nhiễm HIV hay suy giảm miễn dịch thì mụn nước, bọng nước có thể xuất hiện ở khắp cơ thể, gọi là mụn nước, bọng nước lưu vong.

Mụn nước, bọng nước thường không đau và tồn tại khoảng 3 – 5 ngày rồi tự nó xẹp hoặc do gãi mà nó xẹp.

Đóng vảy tiết: Mụn nước, bọng nước vỡ, đóng vảy tiết màu xám bạc hoặc màu đen (khi có xuất huyết) vảy tiết bong dần sau 2 – 3 tuần thì bong hết để lại nền da hồng rồi khỏi không để lại sẹo.

Hạch: Có thể nổi hạch vùng lân cận, hạch sưng to và đau nhẹ.

 Vị trí tổn thương: Theo thống kê trong nghiên cứu của khoa da liễu Bệnh viện đa khoa Nghệ An năm 2016 thì có:

– 50% ở vùng ngực, lưng, bụng (trong đó zona liên sườn khoảng 30%)

– 30% ở vùng đầu, mặt, cổ.

– 20% ở vùng thắt lưng và chân, tay.

Xét nghiệm cận lâm sàng

Cần làm các xét nghiệm cơ bản như công thức máu, nước tiểu

Xét nghiệm tế bào Tzanck

Xét nghiệm PCA

Xét nghiệm định danh và đo tải lượng virus

Khi có biến chứng thì cần làm thêm các xét nghiệm để xác định.

Tiến triển và biến chứng

Đa số bệnh lành tính và khỏi sau vài tuần

Biến chứng đau sau zona thường kéo dài 2 – 6 tháng và có khi 1 -2% kéo dài hàng năm.

Biến chứng trầm cảm, thường ở những người đau kéo dài

Biến chứng nhiễm trùng da, viêm màng não, viêm gan, viêm thận…

Điều trị

Nguyên tắc thứ nhất là phải phát hiện sớm, điều trị sớm, tốt nhất là trong 4 ngày đầu – đây là thời gian vàng trong điều trị.

Nguyên tắc thứ hai là điều trị theo giai đoạn cai bệnh như giai đoạn đau, nổi ban đỏ, nổi mụn nước, bọng nước, giai đoạn bong vảy và đau sau zona

Các thuốc trong điều trị bệnh zona

+ Tại chỗ: dung dịch milian, Castellani, Hồ nước…

+ Các loại mỡ: Acyclovir, mangoherpin, kẽm oyt, salixilic

+ Toàn thân:

* Kháng virus: Alyclovir

– Giảm đau, chống viêm, nguồn gốc thần kinh

– Điều trị triệu chứng

+ Có thể phải hợp điều trị laser nội mạch là phương pháp mới truyền năng lượng laser vào đường tĩnh mạch và thu được các hiệu ứng tốt như giảm đau, chống suy nhược thần kinh… hiện tại Khoa Da liễu Bệnh viện Hữu Nghị Đa khoa Nghệ An đang áp dụng và cho thấy kết quả tốt.

Một số khuyến cáo trong bệnh zona

Nên tiêm vaccine và các phương pháp phòng chống bệnh thủy đậu cho trẻ em và những người chưa mắc bệnh thủy đậu và bệnh zona.

Khi có các dấu hiệu lâm sàng như đã mô tả ở trên thì nên đến cơ sở khám chữa bệnh da liễu để được chấn đoán đúng, kịp thời điều trị.

Không nên chủ quan và tự điều trị bệnh zona ở nhà vì như vậy sẽ điều trị sai và mất cơ hội vàng để điều trị bệnh zona.

Nên vệ sinh phòng bệnh tốt, nhất là mùa xuân – hè.

 BS.CKII Nguyễn Viết Hải

Trưởng khoa Da liễu, BV HNĐK Nghệ An

 

Chưa có bình luận nào