Dịch tả lợn châu Phi (ASF) đang tái bùng phát mạnh tại nhiều huyện của tỉnh Nghệ An, khiến hàng chục nghìn con lợn bị tiêu hủy. Dù virus ASF không lây sang người, nhưng nếu người dân sử dụng thịt lợn nhiễm bệnh hoặc không đảm bảo kiểm dịch, thì vẫn tiềm ẩn nguy cơ mất vệ sinh, nhiễm khuẩn thứ phát và ngộ độc thực phẩm. Vấn đề đặt ra là: Người dân nên ăn gì, tránh gì trong mùa dịch để đảm bảo dinh dưỡng mà vẫn an toàn?

1. Dịch tả lợn châu Phi có lây sang người không?

Câu trả lời là KHÔNG. Virus ASF (African Swine Fever) không gây bệnh ở người, không có khả năng lây nhiễm qua tiếp xúc hoặc qua đường tiêu hóa như virus cúm gia cầm. Tuy nhiên, thịt lợn bệnh có thể:

– Bị nhiễm vi khuẩn phân hủy, vi khuẩn gây bệnh đường ruột (Salmonella, E. coli…) do xử lý không đảm bảo.

– Dễ gây ngộ độc thực phẩm nếu không được nấu chín kỹ hoặc bảo quản sai cách.

– Không có giá trị dinh dưỡng do thịt bị phân hủy, phù nề, kém chất lượng.

Nên tuyệt đối không sử dụng thịt lợn đã chết, không rõ nguồn gốc, không có dấu kiểm soát giết mổ. Việc ăn phải thịt bệnh không lây virus ASF, nhưng có thể gây rối loạn tiêu hóa, ngộ độc cấp, nhiễm khuẩn máu nếu nhiễm vi sinh vật kèm theo.

2. Làm thế nào để nhận biết thịt lợn an toàn trong mùa dịch?

Nên mua thịt khi có:

– Dấu kiểm soát thú y rõ ràng.

– Màu sắc tự nhiên, không thâm tím, không rỉ dịch.

– Không có mùi lạ, không nhớt.

– Được bảo quản lạnh đúng cách (dưới 5°C).

Khi chế biến:

– Ăn chín uống sôi, không ăn tái, lòng dồi, tiết canh.

– Tách riêng dao thớt sống/chín.

– Không mua lợn bán trôi nổi dọc đường, lợn vườn tự giết mổ trong vùng dịchCó nên tiếp tục ăn thịt lợn trong mùa dịch không?

Có thể, nếu thịt lợn đảm bảo kiểm dịch và chế biến đúng cách.
Tuy nhiên, người dân nên chủ động thay thế đa dạng các nguồn protein để không bị lệ thuộc hoàn toàn vào thịt lợn – đặc biệt khi thị trường có nguy cơ nhiễu loạn về giá và chất lượng.

3. Khuyến nghị dinh dưỡng an toàn thay thế thịt lợn mùa dịch

Ưu tiên thực phẩm có nguồn gốc rõ ràng, được kiểm soát an toàn, Để duy trì đủ protein và khoáng chất trong bữa ăn, người dân có thể:

– Thịt gia cầm, trứng, cá, tôm, cua: cung cấp đạm chất lượng cao, dễ tiêu hoá là những nguồn an toàn, giàu protein và vi chất.

– Sữa và chế phẩm từ sữa: giàu đạm, canxi, phù hợp cho mọi lứa tuổi.

– Đậu phụ, các loại đậu, hạt (đậu xanh, đậu đỏ, hạt điều, vừng, lạc): là nguồn protein thực vật an toàn và bổ dưỡng.

– Tăng cường rau xanh, ngũ cốc nguyên hạt, các loại hạt để đảm bảo vitamin, chất xơ, khoáng.

Đặc biệt, nên lưu ý đảm bảo an toàn vệ sinh thực phẩm trong mọi khâu: lựa chọn, bảo quản, chế biến, phân biệt thực phẩm sống – chín rõ ràng.

Lưu ý:

– Không giết mổ, vứt xác lợn chết bừa bãi, vì virus ASF có thể tồn tại hàng tháng trong môi trường và lây lan giữa đàn lợn.

– Tuyệt đối không tái sử dụng thịt lợn nhiễm bệnh để tiêu thụ, nấu ăn, hoặc làm hàng quán.

– Không lan truyền thông tin sai lệch như “lợn dịch ăn vẫn được nếu nấu chín” – điều này là nguy hiểm và trái quy định pháp luật.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

• Bộ Nông nghiệp và Phát triển Nông thôn (2023). Hướng dẫn phòng, chống dịch tả lợn Châu Phi. Hà Nội.
• Bộ Y tế (2022). Hướng dẫn đảm bảo an toàn thực phẩm trong phòng chống dịch bệnh. Hà Nội.
• FAO (2022). African swine fever: detection and diagnosis – A manual for veterinarians. Food and Agriculture Organization of the United Nations.
• Dixon LK, Stahl K, Jori F, et al. African swine fever virus: biology and control. Annu Rev Anim Biosci. 2020;8:221-246. doi:10.1146/annurev-animal-021419-083741
• Penrith ML, Vosloo W. Review of African swine fever: transmission, spread and control. J S Afr Vet Assoc. 2009;80(2):58-62. doi:10.4102/jsava.v80i2.172