Viêm ruột ở trẻ em là tình trạng viêm niêm mạc ruột do nhiều nguyên nhân, có thể là nhiễm trùng (vi khuẩn, virus, ký sinh trùng) hoặc không nhiễm trùng (viêm ruột mạn tính, dị ứng thức ăn). Bệnh ảnh hưởng đáng kể đến khả năng tiêu hóa và hấp thu dinh dưỡng, gây các triệu chứng như tiêu chảy, đau bụng, đầy hơi, buồn nôn, nôn và mệt mỏi. Chế độ dinh dưỡng hợp lý đóng vai trò quan trọng trong việc cung cấp đủ năng lượng, giảm triệu chứng và rút ngắn thời gian hồi phục.

Nguyên tắc dinh dưỡng cho trẻ viêm ruột:

– Chia nhỏ bữa ăn 5–6 lần/ngày để giảm gánh nặng cho hệ tiêu hóa.

– Lựa chọn thực phẩm mềm, dễ tiêu hóa, ít chất béo và hạn chế chất xơ không hòa tan.

– Ưu tiên nguồn protein dễ tiêu như thịt nạc, cá nạc, trứng, đậu phụ, chế biến nhuyễn và nấu chín kỹ.

– Bổ sung đủ nước và điện giải bằng nước đun sôi để nguội hoặc dung dịch oresol pha đúng hướng dẫn, đặc biệt khi trẻ tiêu chảy nhiều.

– Sử dụng trái cây phù hợp như chuối chín, táo hấp hoặc xay nhuyễn để cung cấp kali và pectin giúp làm dịu tiêu chảy.

– Tránh các thực phẩm kích thích như bánh kẹo, nước ngọt có ga, đồ chiên rán nhiều dầu mỡ, gia vị cay, thực phẩm chế biến sẵn.

– Hạn chế hoặc tránh sữa bò nguyên lactose nếu trẻ bất dung nạp lactose, có thể thay thế bằng sữa không lactose hoặc sữa đậu nành theo chỉ định của bác sĩ.

– Đối với trẻ bú mẹ, tăng số lần và thời gian bú; nếu trẻ không bú được, mẹ nên vắt sữa và cho ăn bằng thìa.

Chế độ ăn theo giai đoạn:

– Giai đoạn cấp (triệu chứng nặng): sử dụng thức ăn lỏng, dễ tiêu như nước cháo, súp cà rốt, súp bí đỏ, cháo thịt nạc băm nhuyễn. Cho ăn từng ít một, xen kẽ với uống nước hoặc oresol để phòng mất nước.

– Giai đoạn phục hồi: chuyển từ thức ăn loãng sang đặc dần, bắt đầu từ cháo đặc, cơm nát kèm rau củ hấp. Khi trẻ ổn định hoàn toàn, có thể ăn cơm bình thường nhưng vẫn cần tuân thủ nguyên tắc chế biến hợp lý và tránh thực phẩm kích thích.

Lời khuyên cho phụ huynh:

– Tuân thủ hướng dẫn của bác sĩ về chế độ ăn và điều trị.

– Theo dõi sát các dấu hiệu mất nước như khát nhiều, tiểu ít, môi khô, mắt trũng, da khô.

– Không tự ý dùng thuốc chống tiêu chảy cho trẻ nếu không có chỉ định y tế.

– Giữ vệ sinh an toàn thực phẩm, rửa tay trước khi chế biến và cho trẻ ăn.

Tài liệu tham khảo:

1. Guarino A, et al. (2018). European Society for Paediatric Gastroenterology, Hepatology and Nutrition/European Society for Paediatric Infectious Diseases evidence-based guidelines for the management of acute gastroenteritis in children in Europe. J Pediatr Gastroenterol Nutr, 67(5):586–593. doi:10.1097/MPG.0000000000002053
2. World Health Organization (2013). Pocket book of hospital care for children: Guidelines for the management of common childhood illnesses. 2nd ed. Geneva: WHO.