1. Hôn mê tăng áp lực thẩm thấu là gì?

Hôn mê tăng áp lực thẩm thấu do đái tháo đường type II (Hyperosmolar Hyperglycemic State – HHS) là một biến chứng cấp tính, nguy hiểm của bệnh đái tháo đường type II, đặc trưng bởi tình trạng tăng đường huyết rất cao, mất nước nặng, tăng áp lực thẩm thấu huyết tương, không hoặc rất ít nhiễm toan ceton, dẫn đến rối loạn ý thức và hôn mê.

Tỷ lệ tử vong của HHS cao (10–20%), đặc biệt ở người cao tuổi, có nhiều bệnh lý nền nếu không được phát hiện và xử trí kịp thời.

2. Vì sao hôn mê tăng áp lực thẩm thấu lại nguy hiểm?

Trong tình trạng này, đường huyết tăng rất cao (thường > 33 mmol/L), gây lợi niệu thẩm thấu kéo dài, dẫn đến mất nước và điện giải nghiêm trọng. Máu trở nên “đặc”, áp lực thẩm thấu tăng cao làm tế bào não mất nước, gây rối loạn tri giác, co giật và hôn mê.Nếu không điều trị sớm, bệnh nhân có thể gặp các biến chứng nặng như:

– Suy thận cấp.

– Rối loạn điện giải nguy hiểm (natri, kali).

– Huyết khối tĩnh mạch, nhồi máu não.

– Sốc và tử vong.

3. Một số nguyên nhân và yếu tố thuận lợi gây bệnh:

– Không phát hiện hoặc kiểm soát kém đái tháo đường type II

– Ngưng insulin hoặc thuốc hạ đường huyết

– Nhiễm trùng: viêm phổi, nhiễm trùng tiết niệu, nhiễm khuẩn huyết

– Các bệnh cấp tính: nhồi máu cơ tim, tai biến mạch não, viêm tụy

– Mất nước kéo dài: tiêu chảy, nôn, sốt cao, không uống đủ nước

– Dùng thuốc: corticoid, lợi tiểu, thuốc an thần

4. Các triệu chứng bệnh nhân và người nhà có thể nhận biết:

– Khát nhiều, tiểu nhiều trong nhiều ngày.

– Mệt mỏi, sút cân, ăn uống kém.

– Khô da, khô niêm mạc, mắt trũng.

– Rối loạn tri giác: lơ mơ, ngủ gà, lú lẫn, nói chậm.

– Hôn mê, có thể kèm co giật.

– Thường không có mùi acetone trong hơi thở (khác với nhiễm toan ceton).

5. Chẩn đoán hôn mê tăng áp lực thẩm thấu:

Chẩn đoán dựa trên lâm sàng kết hợp với cận lâm sàng:

– Đường huyết rất cao: thường > 33 mmol/L.

– Áp lực thẩm thấu huyết tương ≥ 320 mOsm/kg.

– PH máu ≥ 7,3, bicarbonate ≥ 18 mmol/L.

– Không hoặc rất ít ceton máu/nước tiểu.

Đánh giá thêm:

– Điện giải đồ (Na⁺, K⁺, Mg⁺⁺,Phospho).

– Chức năng thận.

– Khí máu động mạch.

– Tìm nguyên nhân khởi phát (nhiễm trùng, nhồi máu…

6. Điều trị hôn mê tăng áp lực thẩm thấu như thế nào?

Đây là cấp cứu nội khoa, cần điều trị tích cực tại khoa Hồi sức:

– Bù dịch là ưu tiên hàng đầu:  Truyền NaCl 0,9% hoặc Ringer lactat để khắc phục mất nước và cải thiện tưới máu.

– Insulin đường tĩnh mạch: Liều thấp, theo dõi sát để tránh tụt đường huyết quá nhanh.

– Điều chỉnh điện giải: Đặc biệt là kali, natri.

– Điều trị nguyên nhân khởi phát: Kháng sinh nếu có nhiễm trùng.

– Theo dõi liên tục: Ý thức, nước tiểu, đường huyết, điện giải, áp lực thẩm thấu.

7. Phương pháp dự phòng hôn mê tăng áp lực thẩm thấu:

– Tuân thủ điều trị đái tháo đường.

– Theo dõi đường huyết định kỳ.

– Uống đủ nước, đặc biệt khi sốt, tiêu chảy.

– Đi khám sớm khi có các dấu hiệu: Khát nhiều, tiểu nhiều bất thường, Mệt mỏi, lơ mơ, lú lẫn

– Quản lý tốt các bệnh lý nền ở người cao tuổi.

Tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An các trường hợp hôn mê tăng áp lực thẩm thấu được tiếp nhận và xử trí theo phác đồ cấp cứu chuẩn của Bộ Y tế, với sự phối hợp chặt chẽ giữa khoa Cấp cứu, Nội tiết và Hồi sức tích cực với đội ngũ bác sĩ và điều dưỡng có kinh nghiệm trong hồi sức bệnh nhân nặng, theo dõi sát và xử trí kịp thời các biến chứng nguy hiểm, góp phần giảm tỷ lệ tử vong và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

——————————————————————————————————————————————————————————————————–

👉👉Để đặt lịch khám và tìm hiểu thông tin, xin vui lòng liên hệ
🏥 Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An.
🏆 Chất lượng hàng đầu – Phát triển chuyên sâu – Nâng tầm cao mới.
🏥Giấy phép hoạt động số 0188/SYT-GPHĐ
🛤 Địa chỉ: Đại lộ Lê nin, Km5, phường Vinh Phú, Nghệ An.
☎️Số điện thoại đặt lịch khám: 1900.8082 hoặc 0886.234.222
⌚️Thời gian đặt hẹn: 7h – 16h thứ 2 đến thứ 6
🖥Website: https://bvnghean.vn.