1. Siêu âm FAST là gì?

Siêu âm FAST là đánh giá tập trung bằng siêu âm trong chấn thương (thường viết tắt là FAST), là một xét nghiệm siêu âm nhanh được thực hiện tại giường bệnh bởi các bác sĩ siêu âm. Mục đích của xét nghiệm này chủ yếu là sàng lọc dịch xung quanh tim (tràn dịch màng ngoài tim) hoặc các cơ quan trong ổ bụng (tràn máu phúc mạc) sau chấn thương. Ngoài ra, còn có phiên bản mở rộng của FAST, được gọi là eFAST, bao gồm một số hình ảnh siêu âm bổ sung để đánh giá tràn khí màng phổi.

  Siêu âm FAST cho thấy có dịch trong ổ bụng khi bị chấn thương kín   

Bốn vùng kinh điển thường được kiểm tra để phát hiện tràn dịch là: vùng quanh gan (khoang gan – thận), vùng quanh lách, màng ngoài tim và khung chậu. Với kỹ thuật siêu âm FAST, có thể xác định sự hiện diện của dịch tràn trong phúc mạc hoặc màng ngoài tim. Trong bối cảnh chấn thương, dịch này thường là do chảy máu.

2. Khi nào cần siêu âm FAST?

Sau khi tìm hiểu siêu âm FAST là gì, câu hỏi mà nhiều người bệnh quan tâm là khi nào áp dụng hình thức siêu âm này? Bác sĩ có thể chỉ định sử dụng siêu âm FAST trong một số trường hợp như:

• Chấn thương bụng kín không ổn định về mặt huyết động.
• Chấn thương ngực kín ổn định về mặt huyết động.
• Bất kỳ chấn thương xuyên thấu nào ở ngực.
• Đánh giá chấn thương, hạ huyết áp hoặc sốc do nguyên nhân chưa rõ ở người bị chấn thương để xác định nhu cầu can thiệp.
• Đánh giá tình trạng hạ huyết áp hoặc sốc không rõ nguyên nhân ở người bệnh không bị chấn thương.
• Xác định vỡ thai bên ngoài tử cung.

Siêu âm FAST ít nhạy hơn trong trường hợp chấn thương xuyên thấu so với chấn thương kín. Nguyên nhân là do sự hiện diện của khí trong khoang phúc mạc hoặc màng phổi, điều này cản trở khả năng siêu âm xuyên qua mô sâu hơn.

3. Ưu và nhược điểm

Một số ưu và nhược điểm của phương pháp siêu âm FAST:

1. Ưu điểm của siêu âm FAST

• Siêu âm FAST là xét nghiệm nhanh, không xâm lấn, không sử dụng bức xạ và cho phép đánh giá tình trạng người bệnh ngay lập tức.
• Có thể thực hiện trên bất kỳ cá nhân nào, an toàn cho trẻ em và phụ nữ đang mang thai.
• Phương pháp này giúp xác định chính xác sự hiện diện của dịch trong ổ bụng, từ đó chẩn đoán tình trạng xuất huyết phúc mạc.

2. Nhược điểm của siêu âm FAST

• Độ nhạy phụ thuộc vào người vận hành và có thể xảy ra tình trạng kết quả dương tính lẫn âm tính giả. Do đó, siêu âm FAST không được xem như một công cụ chẩn đoán độc lập.
• Hình ảnh có thể bị biến dạng do béo phì, khí ruột và khí dưới da.
• Có thể không quét được cơ hoành, chấn thương ruột và tuyến tụy.
• Siêu âm FAST yêu cầu tối thiểu 100-200 ml chất lỏng để có thể quan sát, nếu lượng chất lỏng nhỏ hơn có thể không được phát hiện.
• Siêu âm FAST không thật sự phù hợp để quan sát xuất huyết trong nhu mô hoặc dưới da.

4. Siêu âm FAST phát hiện được vấn đề hay bệnh lý nào?

Siêu âm FAST có thể phát hiện được một số dấu hiệu bất thường trong cơ thể như:

• Tràn dịch quanh gan và thận phải, tập trung vào rãnh gan, thận.
• Tràn dịch màng phổi bên phải và bên trái.
• Tràn dịch quanh lách và thận trái, bao gồm rãnh lách, thận.
• Tràn dịch trong hố trực tràng, bàng quang hoặc hố trực tràng, tử cung.
• Tràn dịch màng ngoài của tim.

Bên cạnh đó, eFAST có thể phát hiện thêm một số tình trạng như tràn dịch phía trên cơ hoành và giữa các cơ hoành và phổi.

  Thắc mắc thường gặp

Một số thắc mắc thường gặp liên quan đến hình thức siêu âm FAST:

1. Siêu âm FAST có rủi ro không?

Siêu âm FAST chưa ghi nhận xuất hiện rủi ro nhưng vẫn có những hạn chế nhất định, chẳng hạn như:

• Kết quả của siêu âm FAST phụ thuộc vào người vận hành.
• FAST thường không chỉ ra nguồn gốc của dịch trong ổ bụng hoặc chưa hỗ trợ đánh giá đầy đủ các chấn thương ở phúc mạc sau, thành ruột hoặc nội tạng, tuyến tụy hoặc cuống thận.
• FAST thường không hiệu quả trong việc hình dung hốc lách, nằm giữa lách và thận. Nhưng khả năng quan sát có thể được cải thiện bằng cách đặt đầu dò ở mức khoảng liên sườn thứ tám hoặc thứ chín dọc theo đường nách sau.
• FAST có thể không phát hiện được dịch tràn trong phúc mạc ở một số trường hợp vì việc thu thập còn phụ thuộc vào tư thế của người bệnh.

2. Nên thực hiện siêu âm FAST ở đâu uy tín?

Siêu âm FAST là một phương pháp quan trọng trong chẩn đoán cấp cứu, giúp xác định nhanh chóng tình trạng của người bệnh trong các tình huống nguy kịch. Để đảm bảo độ chính xác và hiệu quả của xét nghiệm này, việc thực hiện siêu âm FAST cần được thực hiện tại các cơ sở y tế uy tín, với đội ngũ bác sĩ giàu kinh nghiệm và trang thiết bị y tế hiện đại.

Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An là địa chỉ siêu âm FAST uy tín. Người bệnh (bao gồm cả trẻ em và người lớn) có thể được chỉ định siêu âm FAST trong trường hợp cần thiết với quy trình khoa học, đảm bảo tính an toàn, hiệu quả dưới sự giám sát của đội ngũ bác sĩ, kỹ thuật viên dày dặn kinh nghiệm. Kết quả chính xác, được trả nhanh chóng, qua đó bác sĩ có thể đưa ra chẩn đoán, lập phác đồ điều trị tối ưu.

Khoa Thăm dò chức năng thuộc Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An được trang bị nhiều hệ thống máy siêu âm hiện đại, tân tiến, nâng cao hiệu quả chẩn đoán, chăm sóc sức khỏe toàn diện cho người bệnh.