Ung thư tiền liệt tuyến là một trong những bệnh ung thư phổ biến nhất ở nam giới trung niên và cao tuổi. Theo GLOBOCAN 2022, ung thư tiền liệt tuyến là ung thư phổ biến đứng hàng thứ hai sau ung thư phổi, tỷ lệ tử vong đứng hàng thứ năm do ung thư ở nam giới. Nếu ung thư tiền liệt tuyến được phát hiện sớm thì tỷ lệ sống sau 5 năm là gần 100%, nhưng ở giai đoạn đã có di căn thì tỷ lệ này giảm xuống chỉ còn 31%. Vì vậy việc phát hiện sớm đóng vai trò quyết định trong điều trị và tiên lượng bệnh.

Các phương pháp chẩn đoán ung thư tiền liệt tuyến bao gồm: Thăm khám tuyến tiền liệt qua trực tràng, xét nghiệm kháng nguyên đặc hiệu tuyến tiền liệt (PSA), siêu âm qua trực tràng và sinh thiết, xét nghiệm gen ung thư tuyến tiền liệt (PCA3), chụp cộng hưởng từ. Trong đó, chụp cộng hưởng từ là phương pháp có độ chính xác cao, ít xâm lấn, có độ phân giải và tương phản mô mềm cao. Trong những năm gần đây, chụp cộng hưởng từ, đặc biệt là cộng hưởng từ đa tham số (Multiparametric MRI – mpMRI), đã trở thành công cụ hình ảnh then chốt trong chẩn đoán, định vị và đánh giá giai đoạn bệnh lý này.

I. Khi nào nam giới cần đi khám tuyến tiền liệt 

– Có triệu chứng rối loạn tiểu tiện: tiểu khó; tiểu gấp, són tiểu hoặc tiểu buốt, tiểu rát; cảm giác tiểu không hết, còn căng tức sau tiểu; tiểu nhiều lần đặc biệt về đêm;…

– Đau vùng tầng sinh môn, bìu, lưng dưới hoặc vùng chậu.

– Đau khi xuất tinh, xuất tinh sớm hoặc tinh dịch lẫn máu.

– Nam giới trên 50 tuổi hoặc người có tiền sử gia đình bị ung thư tuyến tiền liệt nên đi tầm soát mỗi 1-2 năm/lần.

II. Khi nào bác sĩ sẽ cho chỉ định chụp cộng hưởng từ 

– Nồng độ PSA trong máu tăng.

– Kết quả thăm khám trực tràng bất thường, sờ thấy khối cứng hoặc mất cân đối.

– Siêu âm tuyến tiền liệt phát hiện vùng nghi ngờ nhưng không xác định rõ tính chất.

– Theo dõi sau điều trị ung thư.

– Phì đại lành tính tuyến tiền liệt.

– Viêm tuyến tiền liệt mạn tính.

– Đánh giá biến chứng sau thủ thuật hoặc chấn thương vùng chậu.

III. Vai trò của cộng hưởng từ đa tham số  (MPMRI)

mpMRI là kỹ thuật kết hợp nhiều chuỗi xung khác nhau, bao gồm:

– T2W: cung cấp hình ảnh giải phẫu chi tiết của tuyến tiền liệt và các cấu trúc lân cận, phát hiện các tổn thương gây đè đẩy, xâm lấn vỏ bao, xâm lấn túi tinh hoặc mô quanh tuyến, đánh giá thang điểm khối tổn thương…

– DWI và bản đồ ADC: Đánh giá mức độ khuyếch tán của phân tử nước trong mô, phản ánh mật độ tế bào và cấu trúc mô học. Tổn thương ung thư thường có hạn chế khuyếch tán nên biểu hiện tín hiệu cao trên DWI và giảm tín hiệu trên bản đồ ADC. Đây là xung có khả năng ước lượng mức độ ác tính của ung thư tiền liệt tuyến.

– DCE (Dynamic Contrast-Enhanced imaging): Phản ánh mức độ tưới máu của khối u, tính thấm thành mạch và tốc độ thải thuốc. Giúp xác định vùng nghi ngờ ung thư, làm rõ đặc trưng của tổn thương, đánh giá mức độ xâm lấn.

Nhờ sự phối hợp của các chuỗi xung này, mpMRI có thể:

– Phát hiện sớm các tổn thương nghi ngờ ung thư (đặc biệt khi PSA tăng nhưng sinh thiết âm tính), xác định vị trí, kích thước và mức độ lan rộng của khối u, giúp các bác sĩ lên kế hoạch điều trị hiệu quả nhất.

– Phân tầng nguy cơ theo thang điểm PI-RADS v2.1, giúp định hướng điều trị.

– Đánh giá hiệu quả sau điều trị

– Khi cần thiết, MRI kết hợp với sieu âm có thể giúp xác định vị trí chính xác của khối u để thực hiện sinh thiết, giúp tăng độ chính xác và giảm thiểu nguy cơ biến chứng.

– Phát hiện các bệnh lý khác như: viêm tuyến tiền liệt, phì đại tuyến tiền liệt, hoặc các bất thường khác có thể ảnh hưởng đến sức khỏe của nam giới.

– Nhiều nghiên cứu quốc tế đã khẳng định rằng:

+ MpMRI giúp giảm tới 30-40% các trường hợp sinh thiết không cần thiết.

+ Độ nhạy trong phát hiện ung thư tiền liệt tuyến có ý nghĩa lâm sàng lên đến 90% khi kết hợp với sinh thiết định vị.

+ Hình ảnh MRI tiền phẫu cung cấp thông tin quan trọng cho phẫu thuật viên, đặc biệt trong phẫu thuật bảo tồn bó mạch thần kinh và đánh giá di căn hạch.

IV. Quy trình chụp MRI tiền liệt tuyến 

– Trước khi chụp:

+ Khai thác tiền sử về an toàn chung trong chụp cộng hưởng từ. Chống chỉ định đối với bệnh nhân có van tim nhân tạo bằng kim loại, máy tạo nhịp, máy khử rung; có mang các thiết bị y tế hỗ trợ không tháo rời được; dị vật kim loại trong mắt; clips kim loại trong sọ, mạch máu…

+ Bệnh nhân sẽ được thay đồ chuyên dụng của bệnh viện, tháo bỏ toàn bộ vật dụng kim loại (trang sức, chìa khóa, thẻ từ, lens…)

+ Nhịn ăn trước khi chụp 4-6 tiếng để hạn chế nhiễu ảnh do nhu động ruột. Có thể sử dụng thuốc chống nhu động ruột trước đó để tránh bị nhiễu ảnh.

+ Thụt tháo để tránh nhiễu ảnh do khí trong trực tràng

+ Hướng dẫn bệnh nhân đi tiểu trước khi chụp khoảng 15 phút vì chụp cộng hưởng từ tiền liệt tuyến thường diễn ra trong khoảng 20-30 phút nếu để bàng quang căng tiểu có thể gây xảo ảnh và bệnh nhân sẽ cảm thấy khó chịu, không giữ nguyên được tư thế.

+ Bệnh nhân phải kiêng quan hệ trước đó từ 4-5 ngày và không làm các xét nghiệm tinh dịch đồ trước đó, để đánh giá sự xâm lấn qua túi tinh tốt hơn.

+ Trường hợp có chỉ định tiêm thuốc, cần khai thác tiền sử dị ứng.

– Trong khi chụp:

+ Đặt tư thế: Bệnh nhân nằm ngửa vào giữa bàn, đầu hoặc chân hướng về phía máy, điều chỉnh hai tay và hai chân duỗi thẳng xuôi theo thân mình.

+ Đặt coil bụng phủ lên vùng khung chậu, đảm bảo bao trọn vùng tiền liệt tuyến.

+ Quá trình chụp sẽ diễn ra từ 25-40 phút tùy vào việc có sử dụng thuốc đối quang từ hay không.

– Sau khi chụp:

+ Nếu không dùng thuốc đối quang từ, bệnh nhân có thể sinh hoạt bình thường ngay sau đó.

+ Nếu có dùng thuốc đối quang từ, nên uống nhiều nước để thải thuốc qua đường tiểu.

Ung thư tuyến tiền liệt tiến triển âm thầm, nhưng MRI giúp chúng ta phát hiện kịp thời. Hãy kiểm tra sớm nếu bạn thuộc nhóm nguy cơ.

👉👉Để đặt lịch khám và tìm hiểu thông tin, xin vui lòng liên hệ
🏥 Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An.
🏆 Chất lượng hàng đầu – Phát triển chuyên sâu – Nâng tầm cao mới.
🏥Giấy phép hoạt động số 0188/SYT-GPHĐ
🛤 Địa chỉ: Đại lộ Lê nin, Km5, phường Vinh Phú, Nghệ An.
☎️Số điện thoại đặt lịch khám: 1900.8082 hoặc 0886.234.222
⌚️Thời gian đặt hẹn: 7h – 16h thứ 2 đến thứ 6
🖥Website: https://bvnghean.vn.