Lupus là bệnh mạn tính – điều trị lâu dài, không thể nóng vội. Lupus ban đỏ hệ thống (SLE) là bệnh tự miễn mạn tính, nghĩa là hệ miễn dịch tấn công chính các cơ quan của cơ thể như da, khớp, thận, máu, tim, phổi. Điều trị lupus không chỉ dập tắt triệu chứng tạm thời mà cần kiểm soát miễn dịch lâu dài, ngăn ngừa tái phát và biến chứng.

1. Nguyên tắc điều trị lupus

Điều trị lupus được cá thể hóa tùy theo mức độ hoạt động và cơ quan tổn thương, dựa trên các trụ cột:

– Thuốc kháng sốt rét tổng hợp (hydroxychloroquin).

– Là thuốc điều trị ban đầu cho các trường hợp SLE nhẹ và không có tác dụng trong hạn chế quá trình tiến triển của bệnh.

– Corticoid – Giảm viêm nhanh, kiểm soát đợt cấp

– Là thuốc điều trị chính trong SLE do có tác dụng chống viêm mạnh trên cả miễn dịch tiên phát và thứ phát, thường dùng đường uống hàng ngày, trong đợt cấp có thể sử dụng với liều cao sau đó giảm dần và duy trì liều thấp. Trường hợp tổn thương da có thể dùng corticoid bôi tại chỗ.

2. Theo dõi trong quá trình sử dụng cortioid: đường máu, huyết áp, cân nặng, loãng xương, nhiễm trùng.

– Không được tự ý ngừng corticoid — vì có thể gây bùng phát đợt cấp của bệnh hoặc suy thượng thận cấp, rất nguy hiểm.

– Thuốc ức chế miễn dịch – Giúp kiểm soát bệnh lâu dài.

– Nhóm thuốc này giúp giảm liều corticoid, ngăn tái phát và bảo vệ cơ quan nội tạng. Một số thuốc thường dùng: Mycophenolate mofetil, Azathioprine, Methotrexate,Cyclophosphamide.

– Theo dõi định kỳ: công thức máu, men gan, chức năng thận để điều chỉnh liều kịp thời. Dùng thuốc đúng liều – đúng thời gian – đúng chỉ định của bác sĩ giúp duy trì bệnh ổn định trong nhiều năm.

3. Thuốc sinh học – Hướng điều trị mới cho lupus: Áp dụng khi bệnh kháng hoặc không dung nạp thuốc truyền thống.

– Một số thuốc sinh học hiện nay: Belimumab (ức chế BLyS – giảm hoạt tính tế bào B); Rituximab (tác động trực tiếp lên tế bào B).

– Ưu điểm: hiệu quả cao, ít tác dụng phụ trên cơ quan nếu dùng đúng chỉ định.

– Theo dõi: xét nghiệm miễn dịch, đánh giá đáp ứng lâm sàng định kỳ tại cơ sở chuyên khoa.

4. Vì sao phải kiên trì điều trị và tái khám định kỳ?

Lupus có giai đoạn ổn định xen kẽ bùng phát, do đó việc ngừng thuốc hoặc không tái khám khiến bệnh dễ bùng trở lại. Một số tổn thương (như thận lupus, tổn thương tim – phổi) có thể âm thầm tiến triển mà không có triệu chứng sớm.

Theo dõi định kỳ giúp bác sĩ:

– Phát hiện sớm biến chứng.

– Điều chỉnh liều thuốc phù hợp.

– Hướng dẫn phòng ngừa tác dụng phụ của corticoid và thuốc ức chế miễn dịch.

– Lịch khám khuyến nghị: 01 tháng/lần trong 3–6 tháng đầu điều trị,  sau đó mỗi 2–3 tháng hoặc theo hướng dẫn cụ thể đối với từng bệnh nhân.