Huyết đồ là một xét nghiệm chuyên sâu trong lĩnh vực huyết học, có vai trò  quan trọng trong việc đánh giá toàn diện tình trạng của hệ tạo máu. Nếu như xét nghiệm công thức máu tự động cung cấp các chỉ số định lượng như số lượng hồng cầu, bạch cầu, tiểu cầu và nồng độ hemoglobin thì xét nghiệm huyết đồ giúp quan sát trực tiếp hình thái, kích thước, cấu trúc và mức độ trưởng thành của các tế bào máu thông qua việc soi tiêu bản dưới kính hiển vi quang học.

Nhờ đó, xét nghiệm huyết đồ không chỉ phản ánh số lượng mà còn cho thấy chất lượng và đặc điểm bất thường của tế bào máu. Quy trình thực hiện xét nghiệm huyết đồ bao gồm lấy máu tĩnh mạch, làm tiêu bản máu ngoại vi, nhuộm lam bằng phương pháp nhuộm Giemsa và quan sát dưới kính hiển vi bởi kỹ thuật viên hoặc bác sĩ chuyên ngành huyết học. Việc đọc kết quả huyết đồ đòi hỏi kinh nghiệm và chuyên môn để nhận diện các thay đổi bất thường như hồng cầu nhỏ, nhược sắc trong thiếu sắt; hồng cầu to trong thiếu vitamin B12; hồng cầu hình bia, hình liềm; mảnh vỡ hồng cầu trong tan máu; hoặc hiện tượng hồng cầu xếp thành chuỗi tiền – thường gặp trong tình trạng tăng protein máu như đa u tủy xương. Ngoài ra, xét nghiệm còn giúp phát hiện sự xuất hiện của tế bào non, tế bào blast, tiểu cầu vón, tiểu cầu khổng lồ cũng như tình trạng tăng hoặc giảm tiểu cầu.

Xét nghiệm huyết đồ có giá trị đặc biệt trong chẩn đoán các tình trạng thiếu máu. Thông qua hình thái hồng cầu, bác sĩ có thể định hướng nguyên nhân như thiếu sắt (hồng cầu nhỏ, nhược sắc), thiếu vitamin B12 hoặc acid folic (hồng cầu to), tan máu (mảnh vỡ hồng cầu), hoặc bệnh lý tủy xương. Bên cạnh đó, xét nghiệm huyết đồ còn giúp phát hiện các bệnh lý nhiễm trùng khi thấy tăng bạch cầu trung tính, tăng lympho hoặc xuất hiện bạch cầu non trong máu ngoại vi.

Đối với các bệnh lý ác tính như bạch cầu cấp, bạch cầu mạn, rối loạn sinh tủy hay các hội chứng tăng sinh tủy, huyết đồ đóng vai trò như một bước sàng lọc quan trọng. Sự xuất hiện của tế bào blast hoặc các tế bào bất thường trong máu ngoại vi là dấu hiệu cảnh báo cần làm thêm các xét nghiệm chuyên sâu như tủy đồ, sinh thiết tủy xương hoặc xét nghiệm miễn dịch – di truyền tế bào. Bác sĩ thường chỉ định làm xét nghiệm  huyết đồ khi công thức máu có bất thường chưa rõ nguyên nhân; khi người bệnh có biểu hiện mệt mỏi kéo dài, da xanh, niêm mạc nhợt, sốt dai dẳng, sụt cân không rõ nguyên nhân; khi xuất hiện chấm xuất huyết dưới da, bầm tím bất thường hoặc chảy máu kéo dài.

Ngoài ra, xét nghiệm huyết đồ còn được sử dụng để theo dõi đáp ứng điều trị ở bệnh nhân đang điều trị hóa chất, điều trị bệnh lý huyết học hoặc sau truyền máu. Tại Khoa Xét nghiệm Huyết học – Trung tâm xét nghiệm, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, việc thực hiện xét nghiệm huyết đồ được đảm bảo theo quy trình kiểm soát chất lượng nghiêm ngặt. Từ khâu lấy mẫu, bảo quản, làm tiêu bản, nhuộm lam cho đến đọc và trả kết quả đều tuân thủ đúng quy định chuyên môn. Đảm bảo độ chính xác và tin cậy.

Có thể khẳng định rằng huyết đồ là một công cụ quan trọng giúp “soi chiếu” hệ tạo máu và phát hiện sớm nhiều bệnh lý nguy hiểm. Việc thực hiện xét nghiệm đúng chỉ định, đúng thời điểm sẽ góp phần nâng cao hiệu quả chẩn đoán, điều trị và chăm sóc sức khỏe cho người bệnh. Người dân không nên chủ quan khi có các dấu hiệu bất thường về sức khỏe, đặc biệt là những biểu hiện liên quan đến thiếu máu, xuất huyết hoặc nhiễm trùng kéo dài, mà nên đến cơ sở y tế để được thăm khám và làm xét nghiệm kịp thời.