Viêm quanh khớp vai thể đông cứng, còn gọi là vai đông cứng, là tình trạng đau vai kèm hạn chế vận động tăng dần do bao khớp vai dày lên và co rút. Bệnh thường kéo dài nhiều tháng, ảnh hưởng rõ rệt đến giấc ngủ, sinh hoạt và lao động. Phục hồi chức năng là một nội dung điều trị quan trọng, giúp giảm đau, cải thiện tầm vận động và phục hồi chức năng sử dụng của khớp vai.
Viêm quanh khớp vai thể đông cứng thường tiến triển qua giai đoạn đau, giai đoạn cứng khớp và giai đoạn hồi phục. Người bệnh thường đau tăng về đêm, khó giơ tay lên cao, khó chải đầu, mặc áo, với tay lấy đồ hoặc đưa tay ra sau lưng. Một đặc điểm quan trọng là khớp vai hạn chế vận động rõ cả khi người bệnh tự vận động lẫn khi có người hỗ trợ vận động.
Trong điều trị bệnh lý này, phục hồi chức năng không chỉ là “tập vai” đơn thuần mà là một chương trình phối hợp nhiều phương pháp, được điều chỉnh theo từng giai đoạn bệnh và mức độ đau của người bệnh. Các hướng dẫn chuyên môn đều nhấn mạnh vai trò của vật lý trị liệu, các bài tập vận động, kéo giãn và chương trình tập tại nhà.
1. Giáo dục người bệnh và hướng dẫn bảo vệ khớp vai
Đây là phương pháp đầu tiên và rất quan trọng. Người bệnh cần hiểu rằng vai đông cứng thường hồi phục chậm, cần kiên trì điều trị. Không nên để vai bất động hoàn toàn trong thời gian dài, nhưng cũng không nên cố gắng kéo giật hoặc tập quá mạnh khi đang đau nhiều. Cần hướng dẫn người bệnh điều chỉnh sinh hoạt như tránh mang vác nặng bên đau, tránh với tay quá cao đột ngột, ưu tiên các hoạt động nhẹ nhàng trong mức chịu đựng được.
2. Các biện pháp giảm đau trước và sau tập
Khi khớp vai còn đau nhiều, kiểm soát đau là điều cần thiết để người bệnh hợp tác tập luyện tốt hơn. Có thể áp dụng chườm ấm trước tập để giúp khớp vai mềm hơn, dễ vận động hơn; chườm lạnh sau tập khi đau tăng. Ngoài ra, bác sĩ có thể phối hợp thuốc giảm đau, thuốc chống viêm hoặc tiêm corticosteroid trong một số trường hợp phù hợp để hỗ trợ quá trình phục hồi chức năng.
3. Tập vận động khớp vai trong tầm cho phép

Đây là nền tảng của phục hồi chức năng. Người bệnh được hướng dẫn tập vận động khớp vai nhẹ nhàng, đều đặn, trong giới hạn đau cho phép, nhằm duy trì vận động của khớp và hạn chế cứng khớp tiến triển thêm. Ở giai đoạn đau nhiều, biên độ tập còn nhỏ; khi đau giảm dần, tầm vận động sẽ được tăng dần theo đáp ứng của người bệnh.
4. Bài tập con lắc khớp vai
Bài tập con lắc thường được áp dụng sớm vì tương đối nhẹ nhàng. Người bệnh đứng hơi cúi người, để tay đau thả lỏng và đung đưa nhẹ ra trước, ra sau, sang hai bên hoặc theo vòng tròn nhỏ. Phương pháp này giúp khớp vai được vận động thụ động nhẹ, hỗ trợ giảm co cứng và giảm đau. Khi tập cần giữ vai thả lỏng, không gồng vai, không vung tay mạnh.
Đây là nhóm bài tập rất thường dùng trong điều trị vai đông cứng. Người bệnh có thể dùng gậy, cán chổi, khăn hoặc tay bên lành để hỗ trợ tay đau thực hiện các động tác như nâng tay ra trước, dang tay, xoay ngoài hoặc kéo tay ra sau lưng. Các tài liệu hướng dẫn phục hồi cho thấy nhóm bài tập trợ giúp này có vai trò quan trọng trong tăng dần tầm vận động một cách an toàn.
Khi giai đoạn đau cấp giảm bớt, kéo giãn trở thành phương pháp rất quan trọng để cải thiện biên độ vận động. Mục tiêu là làm giảm co rút bao khớp, tăng dần các động tác giơ tay, dang tay và xoay vai. Kéo giãn cần thực hiện từ từ, đều, đúng hướng, có cảm giác căng nhưng không làm đau tăng dữ dội. Việc tập quá mạnh khi vai còn viêm đau có thể làm người bệnh sợ vận động và giảm hiệu quả điều trị.
Một số người bệnh sẽ được áp dụng thêm các kỹ thuật trị liệu bằng tay như huy động khớp, huy động mô mềm hoặc hỗ trợ vận động theo đúng giai đoạn bệnh. Các phương pháp này nhằm giảm cứng khớp, cải thiện chuyển động khớp vai và giúp người bệnh tập đúng hơn. Điều quan trọng là kỹ thuật này phải do nhân viên có chuyên môn thực hiện và luôn kết hợp với tập chủ động của người bệnh.
Khi vai bắt đầu cải thiện, người bệnh cần được hướng dẫn lồng ghép vận động vai vào các hoạt động thực tế như rửa mặt, chải tóc, mặc áo, cài cúc, lấy đồ ở tầm thấp đến trung bình. Đây là bước giúp chuyển từ “có vận động” sang “có chức năng”, từ đó nâng cao khả năng tự chăm sóc và sự tự tin trong cuộc sống hằng ngày.
Sau khi đau giảm và tầm vận động đã cải thiện hơn, người bệnh có thể được tập thêm các bài tăng sức mạnh nhẹ nhàng cho nhóm cơ quanh vai và vùng bả vai. Mục tiêu là giúp khớp vai hoạt động ổn định hơn, hỗ trợ nâng tay tốt hơn và giảm nguy cơ để lại hạn chế chức năng kéo dài. Các hướng dẫn của NHS cũng nêu rõ vai trò của các bài tập tăng sức mạnh trong chương trình vật lý trị liệu cho vai đông cứng.
Tập tại nhà là phần không thể thiếu trong điều trị vai đông cứng. Người bệnh cần duy trì bài tập mỗi ngày theo hướng dẫn của nhân viên y tế, tập đều đặn, đúng kỹ thuật và đúng mức độ, thay vì tập quá mạnh trong thời gian ngắn. Nhiều tài liệu chuyên môn nhấn mạnh rằng hiệu quả điều trị phụ thuộc rất lớn vào sự kiên trì tập luyện tại nhà của người bệnh.
Trong một số trường hợp đau nhiều hoặc tiến triển chậm, bác sĩ có thể cân nhắc phối hợp thêm điều trị nội khoa hoặc các biện pháp can thiệp khác để kiểm soát đau tốt hơn. Sau đó, người bệnh vẫn cần tiếp tục phục hồi chức năng để lấy lại tầm vận động và chức năng khớp vai. Điều này cho thấy điều trị y khoa và phục hồi chức năng cần đi cùng nhau để đạt hiệu quả tốt nhất.
Những điều cần tuyên truyền cho người bệnh
Người bệnh cần đi khám sớm khi đau vai kéo dài, đau tăng về đêm, khó giơ tay, khó mặc áo hoặc không đưa tay ra sau lưng được. Không nên tự ý xoa bóp mạnh, kéo giật vai hoặc bỏ tập vì sợ đau. Vai đông cứng có thể cải thiện, nhưng đòi hỏi tập đúng, tập đều và kiên trì trong thời gian.
Phục hồi chức năng cho bệnh nhân viêm quanh khớp vai thể đông cứng là quá trình phối hợp giữa giảm đau, vận động đúng cách, kéo giãn, tập chức năng và duy trì bài tập tại nhà. Phát hiện sớm, điều trị đúng và kiên trì tập luyện sẽ giúp người bệnh giảm đau, cải thiện vận động khớp vai và sớm trở lại sinh hoạt thường ngày.
Khoa Phục hồi chức năng- Tầng 4 Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An
“Để đặt lịch khám và tìm hiều thông tin, xin vui lòng liên hệ Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An – Km5, xã Nghi Phú, Vinh, Nghệ An.
Số điện thoại đặt lịch khám: 19008082 (Thời gian đặt hẹn: 7h – 19h Thứ 2 đến thứ 6 và 7h -12h thứ 7 hàng tuần, áp dụng cho bệnh nhân khám viện phí và yêu cầu).
Số điện thoại khoa Phục hồi chức năng : 037.820.8602
Website: https://bvnghean.vn”
TB 3939/TB-BV THÔNG BÁO TUYỂN CHỌN, THU HÚT BÁC SĨ NỘI TRÚ
THÔNG BÁO TUYỂN DỤNG HỢP ĐỒNG LAO ĐỘNG CỦA BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ ĐA KHOA NGHỆ AN ĐỢT I NĂM 2026
THÔNG BÁO Về việc tiếp nhận vào viên chức năm 2026 tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An
Chung tay cứu sống nam sinh Lào, gắn kết tình hữu nghị Việt – Lào

Copyright © 2026 BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ ĐA KHOA NGHỆ AN