Nghị định 104/2026/NĐ-CP được Chính phủ ban hành ngày 31/3/2026 về lập dự toán, quản lý, sử dụng và quyết toán chi thường xuyên để thực hiện các nhiệm vụ quy định tại Điều 40 Luật ngân sách Nhà nước, thay thế Nghị định 98/2025/NĐ-CP, đang thu hút sự quan tâm của nhiều cơ quan, đơn vị. Đây không chỉ là sự thay đổi về mặt kỹ thuật pháp lý mà còn thể hiện rõ định hướng cải cách trong quản lý tài chính công, hướng tới minh bạch, hiệu quả và gắn trách nhiệm với từng chủ thể sử dụng ngân sách.

Nghị định mới quy định đầy đủ quy trình quản lý chi thường xuyên, bao gồm các bước từ lập dự toán, phân bổ, giao dự toán cho đến tổ chức thực hiện và quyết toán ngân sách. So với trước đây, phạm vi chi đã được mở rộng đáng kể, bao phủ nhiều hoạt động phát sinh trong thực tiễn như thuê hàng hóa, dịch vụ, chuẩn bị dự án đầu tư, thực hiện nhiệm vụ quy hoạch, cũng như một số nội dung liên quan đến giải phóng mặt bằng và các nhiệm vụ đặc thù khác. Việc mở rộng này giúp khung pháp lý trở nên đồng bộ, hạn chế tình trạng phải vận dụng nhiều văn bản khác nhau khi thực hiện chi ngân sách.

Một trong những điểm đổi mới quan trọng của Nghị định 104/2026/NĐ-CP là việc thiết kế các nguyên tắc riêng cho từng loại nhiệm vụ chi. Thay vì áp dụng một cơ chế chung cho tất cả các khoản chi như trước, Nghị định đã phân loại cụ thể theo tính chất hoạt động, từ đó đưa ra yêu cầu phù hợp hơn đối với từng nhóm chi. Điều này không chỉ nâng cao tính khả thi trong tổ chức thực hiện mà còn giúp các đơn vị dễ dàng đối chiếu, áp dụng đúng quy định, hạn chế sai sót trong quá trình triển khai.

Cùng với đó, Nghị định tiếp tục đẩy mạnh phân cấp trong quản lý ngân sách. Các đơn vị dự toán cấp trên được trao quyền chủ động hơn trong việc phân bổ và giao dự toán cho đơn vị trực thuộc, phù hợp với thực tế nhiệm vụ và điều kiện hoạt động của từng đơn vị. Tuy nhiên, đi kèm với quyền chủ động là trách nhiệm giải trình ngày càng cao. Mỗi quyết định phân bổ, điều chỉnh hay sử dụng ngân sách đều phải đảm bảo có căn cứ rõ ràng, đúng quy định pháp luật và chịu sự kiểm tra, giám sát của các cơ quan có thẩm quyền.

Một nội dung xuyên suốt của Nghị định 104/2026/NĐ-CP là tăng cường kỷ luật, kỷ cương tài chính. Các khoản chi thường xuyên phải nằm trong phạm vi dự toán được giao, tuân thủ tiêu chuẩn, định mức, chế độ do cơ quan nhà nước có thẩm quyền ban hành. Đồng thời, yêu cầu về hồ sơ, chứng từ, quy trình thanh   quyết toán cũng được quy định chặt chẽ hơn, góp phần hạn chế tình trạng chi sai mục đích, chi vượt dự toán hoặc thiếu căn cứ pháp lý. Cơ chế kiểm tra, thanh tra và kiểm toán được nhấn mạnh nhằm đảm bảo mọi khoản chi đều được giám sát một cách minh bạch.

Đối với các đơn vị sự nghiệp công lập, đặc biệt trong lĩnh vực y tế, Nghị định này có tác động trực tiếp đến công tác quản lý tài chính. Trong bối cảnh ngành y đang đẩy mạnh cơ chế tự chủ, việc hoàn thiện khung pháp lý về chi thường xuyên là điều kiện quan trọng để các bệnh viện nâng cao chất lượng quản trị và sử dụng ngân sách đúng mục đích, tiết kiệm, hiệu quả. Các quy định mới cũng tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho việc tổ chức triển khai các hoạt động chuyên môn, góp phần bảo đảm tính chủ động và minh bạch trong quản lý tài chính tại đơn vị.

Tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An các quy định của Nghị định 104/2026/NĐ-CP được kỳ vọng sẽ góp phần tháo gỡ nhiều vướng mắc trong thực tiễn quản lý tài chính nguồn ngân sách nhà nước. Việc mở rộng phạm vi chi giúp đơn vị có cơ sở pháp lý đầy đủ hơn khi thực hiện các nhiệm vụ sử dụng ngân sách nhà nước như mua sắm trang thiết bị, sửa chữa cơ sở hạ tầng, thuê dịch vụ kỹ thuật hoặc triển khai các hoạt động chuyên môn,…

Tuy nhiên, Nghị định cũng đặt ra yêu cầu cao hơn đối với công tác lập dự toán và quản lý tài chính tại các đơn vị. Việc xây dựng dự toán cần bảo đảm sát với nhu cầu thực tế, có căn cứ đầy đủ và phù hợp với khả năng cân đối ngân sách. Trong môi trường y tế, nơi nhu cầu chi tiêu có thể biến động, việc dự báo chính xác là yếu tố quan trọng để đảm bảo hoạt động ổn định trong suốt năm ngân sách.

Ngoài ra, các quy định chặt chẽ hơn về hồ sơ, chứng từ và quy trình thanh quyết toán cũng yêu cầu đội ngũ cán bộ tài chính kế toán thường xuyên cập nhật, nâng cao trình độ chuyên môn để đáp ứng yêu cầu nhiệm vụ. Công tác kiểm tra, giám sát được tăng cường cũng đặt ra yêu cầu cao hơn về tính tuân thủ trong toàn bộ quá trình quản lý và sử dụng ngân sách.

Trong bối cảnh nhu cầu chăm sóc sức khỏe của người dân ngày càng gia tăng, việc hài hòa giữa yêu cầu tuân thủ quy định tài chính và bảo đảm tính linh hoạt trong hoạt động chuyên môn là yếu tố quan trọng. Điều này đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa các bộ phận chuyên môn và quản lý tài chính nhằm sử dụng hiệu quả nguồn lực, đáp ứng kịp thời nhu cầu khám chữa bệnh và nâng cao chất lượng phục vụ người dân.

Có thể thấy, Nghị định 104/2026/NĐ-CP không chỉ là sự điều chỉnh về mặt cơ chế quản lý ngân sách mà còn là bước tiến quan trọng trong quá trình đổi mới quản trị tài chính công. Việc triển khai hiệu quả Nghị định sẽ góp phần nâng cao hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước, tăng cường tính minh bạch, trách nhiệm giải trình và tạo nền tảng để các đơn vị sự nghiệp công lập, trong đó có các cơ sở y tế, tiếp tục phát triển ổn định, bền vững trong thời gian tới.