Vảy nến là bệnh da mạn tính liên quan đến rối loạn miễn dịch và tình trạng viêm kéo dài trong cơ thể. Ngoài các tổn thương trên da, người bệnh vảy nến còn có nguy cơ cao mắc các bệnh lý đi kèm như béo phì, tăng huyết áp, rối loạn lipid máu, đái tháo đường típ 2 và bệnh tim mạch. Chính vì vậy, chăm sóc dinh dưỡng không chỉ nhằm hỗ trợ cải thiện tình trạng da mà còn góp phần kiểm soát các rối loạn chuyển hóa thường gặp ở người bệnh.

1. Kiểm soát cân nặng – mục tiêu dinh dưỡng quan trọng nhất

Trong nhiều năm gần đây, các nghiên cứu cho thấy béo phì không chỉ là bệnh lý đi kèm mà còn có thể làm tăng mức độ nặng của vảy nến. Mô mỡ, đặc biệt là mỡ nội tạng, hoạt động như một cơ quan nội tiết, sản xuất nhiều chất trung gian gây viêm. Khi khối lượng mô mỡ tăng lên, tình trạng viêm toàn thân cũng gia tăng, từ đó có thể làm bệnh vảy nến khó kiểm soát hơn.

Đối với người bệnh thừa cân hoặc béo phì, giảm cân thông qua chế độ ăn hợp lý kết hợp tăng cường hoạt động thể lực được xem là một trong những biện pháp hỗ trợ điều trị có giá trị nhất hiện nay. Việc giảm cân không chỉ giúp cải thiện sức khỏe chuyển hóa mà còn có thể làm giảm mức độ hoạt động của bệnh và tăng hiệu quả điều trị.

2. Ưu tiên chế độ ăn giàu thực phẩm có nguồn gốc thực vật

Mặc dù chưa có một chế độ ăn đặc hiệu nào được chứng minh có thể điều trị khỏi bệnh vảy nến, nhiều bằng chứng cho thấy mô hình ăn uống kiểu Địa Trung Hải có thể mang lại lợi ích cho người bệnh. Chế độ ăn này khuyến khích sử dụng:

– Rau xanh và trái cây tươi hằng ngày.

– Các loại đậu và hạt.

– Ngũ cốc nguyên hạt.

– Dầu thực vật, đặc biệt là dầu ô liu.

– Cá và hải sản với tần suất phù hợp.

Đây là những thực phẩm giàu chất chống oxy hóa, chất xơ và các acid béo không bão hòa, góp phần hỗ trợ kiểm soát tình trạng viêm mạn tính và cải thiện sức khỏe tim mạch.

Ngược lại, cần hạn chế tiêu thụ thường xuyên thức ăn nhanh, thực phẩm chế biến sẵn, đồ chiên rán và các sản phẩm chứa nhiều chất béo bão hòa.

3. Tăng cường các nguồn acid béo omega-3

Omega-3 là nhóm acid béo không bão hòa đa có vai trò trong quá trình điều hòa phản ứng viêm của cơ thể. Các nguồn thực phẩm giàu omega-3 bao gồm:

– Cá hồi.

– Cá thu.

– Cá trích.

– Cá mòi.

– Một số loại hạt như hạt lanh và hạt chia.

Mặc dù các nghiên cứu hiện nay chưa đủ bằng chứng để khuyến cáo bổ sung omega-3 liều cao như một biện pháp điều trị thường quy, việc tăng cường các nguồn thực phẩm giàu omega-3 trong khẩu phần vẫn được xem là lựa chọn có lợi cho sức khỏe tổng thể của người bệnh.

4.  Hạn chế đường bổ sung và thực phẩm có mật độ năng lượng cao

Người bệnh vảy nến có nguy cơ cao mắc hội chứng chuyển hóa và đái tháo đường típ 2. Việc tiêu thụ thường xuyên nước ngọt, trà sữa, bánh kẹo, bánh ngọt công nghiệp và các thực phẩm chứa nhiều đường bổ sung có thể làm tăng nguy cơ thừa cân, kháng insulin và rối loạn chuyển hóa. Do đó, nên ưu tiên các nguồn carbohydrate phức hợp như gạo, khoai, ngô, yến mạch và ngũ cốc nguyên hạt; đồng thời hạn chế các thực phẩm có hàm lượng đường cao nhưng giá trị dinh dưỡng thấp.

5.  Không nên tự ý kiêng đạm hoặc áp dụng các chế độ ăn cực đoan

Nhiều người bệnh cho rằng cần kiêng hoàn toàn thịt, hải sản hoặc một số nhóm thực phẩm để bệnh nhanh cải thiện. Tuy nhiên, hiện nay chưa có bằng chứng khoa học đủ mạnh để khuyến cáo loại bỏ thường quy các nhóm thực phẩm này ở tất cả người bệnh vảy nến.

Việc kiêng khem quá mức có thể dẫn đến thiếu hụt protein, vitamin và khoáng chất, ảnh hưởng đến sức khỏe tổng thể và khả năng phục hồi của cơ thể.

Người bệnh chỉ nên loại bỏ một loại thực phẩm khi đã xác định rõ có liên quan đến dị ứng hoặc làm xuất hiện triệu chứng sau khi được bác sĩ đánh giá.

6. Hạn chế rượu bia

Rượu bia được xem là một trong những yếu tố có thể làm bệnh vảy nến diễn biến nặng hơn và ảnh hưởng đến hiệu quả điều trị.

Ngoài ra, sử dụng rượu bia kéo dài còn làm tăng nguy cơ tổn thương gan, rối loạn chuyển hóa và bệnh tim mạch – những vấn đề vốn đã phổ biến ở người bệnh vảy nến.

Vì vậy, người bệnh nên hạn chế tối đa hoặc ngừng sử dụng rượu bia để hỗ trợ kiểm soát bệnh tốt hơn.

Khuyến nghị

Dinh dưỡng không thay thế thuốc điều trị vảy nến, nhưng là một phần quan trọng trong chiến lược quản lý bệnh lâu dài. Trong số các biện pháp dinh dưỡng hiện nay, kiểm soát cân nặng ở người bệnh thừa cân hoặc béo phì là khuyến nghị có cơ sở khoa học rõ ràng nhất.

Một chế độ ăn cân đối, giàu thực phẩm có nguồn gốc thực vật, tăng cường cá và các nguồn chất béo lành mạnh, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, đường bổ sung và rượu bia sẽ góp phần cải thiện sức khỏe tổng thể, giảm nguy cơ bệnh lý chuyển hóa và hỗ trợ kiểm soát bệnh vảy nến hiệu quả hơn.

Tài liệu tham khảo

1. Chế độ ăn và bệnh vảy nến: Phần I. Ảnh hưởng của các can thiệp giảm cân.
https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/24780177/

2. Khuyến nghị dinh dưỡng cho người trưởng thành mắc bệnh vảy nến hoặc viêm khớp vảy nến từ Hội đồng Y khoa của Tổ chức Vảy nến quốc gia
https://doi.org/10.1001/jamadermatol.2018.1412

3. Healthy diet, World Health Organization. https://www.who.int/news-room/fact-sheets/detail/healthy-diet