U tuyến mang tai là u nằm ở vùng tuyến mang tai, có thể ở trong hay ngoài tuyến. U phát triển chậm, dễ tái phát và có thể chuyển dạng thành ác tính.

1. Biểu hiện lâm sàng

– Giai đoạn đầu: 

+ Mặt bình thường, không biến dạng.

+ Vùng dưới dái tai, trước nắp tai hoặc phía trong góc hàm xuất hiện 1 khối nhỏ, đường kính nhỏ hơn 1cm, không đau, di động dễ, sờ chắc đều, da không dính với u. Ấn u vào xương hàm có thể cảm thấy như sụn trên xương (dấu hiệu Nelaton).

+ Khám lỗ ống Stenon thấy bình thường.

+ Không sờ thấy hạch ngoại vi.

– Giai đoạn toàn phát

+ U to đầu, không đau.

+ U ở vùng mang tai, làm biến dạng mặt. Màu sắc da phía trên u bình thường.

+ Sờ u thấy ranh giới rõ, mật độ không đều, có chỗ rắn chắc, có chỗ mềm.

– Giai đoạn muộn

+ U phát triển nhanh và gây đau.

+ U dính với mô xung quanh, ranh giới không rõ và có thể có loát trên bề mặt u.

+ Có thể có hạch ở vùng mang tai, dưới hàm và máng cảnh.

2. Dịch tễ bệnh lý 

Không có yếu tố dịch tễ.

3. Chế độ dinh dưỡng 

Chế độ ăn trước phẫu thuật

Trước phẫu thuật, nên ăn uống bình thường và đầy đủ chất, đặc biệt là protein và các loại rau quả để hỗ trợ quá trình phục hồi. Tránh các chất kích thích như rượu bia, thuốc lá và đồ cay nóng để đảm bảo hiệu quả của thuốc tê hoặc thuốc mê, đồng thời giảm nguy cơ chảy máu.  

Người bệnh nhịn ăn uống hoàn toàn từ 12 giờ đêm hôm trước trở đi.

Chế độ ăn sau phẫu thuật

– Nguyên tắc dinh dưỡng:

+ Cung cấp chế độ ăn lỏng trong thời gian đầu: Sau phẫu thuật Răng hàm mặt, khả năng nhai và nuốt có thể bị hạn chế, người bệnh nên bắt đầu với chế độ ăn lỏng hoặc mềm và nguội.

+ Bổ sung đủ protein: Protein là thành phần quan trọng để hỗ trợ quá trình lành vết thương và ngăn ngừa mất khối lượng cơ. Các nguồn protein mềm và dễ tiêu như trứng, sữa, sữa chua, đậu phụ, cá nấu mềm, các loại thịt xay nhuyễn là lựa chọn phù hợp, vừa giúp người bệnh dễ ăn vừa cung cấp chất đạm cần thiết cho quá trình hồi phục

+ Vitamin và khoáng chất hỗ trợ quá trình lành vết thương: vitamin C (có nhiều trong hoa quả như nước cam, dâu tây, kiwi và các loại rau xanh), vitamin A (có nhiều trong cà rốt, bí đỏ, khoai lang và các loại rau màu xanh), Vitamin D và canxi (sữa, sữa chua và phơi nắng hợp lý).

+ Chia nhỏ bữa ăn trong ngày thành 5-6 bữa/ ngày 

+ Tránh các thực phẩm gây kích ứng: gia vị cay, chua, mặn…

– Các loại thực phẩm nên dùng:

+ Nhóm Glucid: các loại gạo, đậu, nếp

+ Nhóm Protein: thịt nạc, cá…

+ Nhóm Lipid: dầu thực vật, mỡ (1/3 chất béo)…

+ Nhóm chứa Vitamin và khoáng chất: rau xanh, trái cây… (nấu mềm, xay sinh tố)

4. Chế độ sinh hoạt:

 + Nghỉ ngơi, vận động nhẹ nhàng trong những ngày đầu sau mổ, 

+ Ngủ đủ giấc.

+ Thay quần áo, ga, chăn, hàng ngày cho người bệnh.

+ Súc miệng nước muối, đánh răng bằng bàn chải nhỏ ngày 2 lần.

5. Lưu ý khi theo dõi, chăm sóc:

Chăm sóc người bệnh U tuyến nước bọt mang tai cần  thực hiện một cách cẩn thận để giảm bớt cơn đau và tránh các biến chứng nghiêm trọng. Dưới đây là một số chăm sóc chính:

– Trường hợp người bệnh điều trị nội khoa:

+ Người bệnh có thể cần dùng thuốc giảm đau (thuốc giảm đau không steroid hoặc thuốc giảm đau thông thường) theo y lệnh của bác sĩ.

+  Đo dấu hiệu sinh tồn hàng ngày cho người bệnh.

+ Thực hiện y lệnh thuốc kháng sinh.

– Trường hợp người bệnh có chỉ định phẫu thuật:

+ Thông báo và giải thích cho người bệnh và người nhà để tránh lo lắng, người bệnh tin tưởng và yên tâm tiếp tục điều trị.

+ Hoàn thành hồ sơ thủ tục trước phẫu thuật cho người bệnh.

– Người bệnh phẫu thuật về khoa:

+ Theo dõi dấu hiệu sinh tồn 6h/lần 

+ Người bệnh đau vết mổ thực hiện y lệnh thuốc giảm đau theo y lệnh.

+ Theo dõi dịch dẫn lưu, vết mổ (màu sắc, số lượng…).

+ Thay băng vô khuẩn hàng ngày hạn chế nguy cơ nhiễm trùng vết mổ.

6. Dự phòng, tái khám

Người bệnh nên khám chuyên khoa Răng Hàm Mặt định kỳ và tái khám theo lịch hẹn của bác sĩ để theo dõi tình trạng sức khỏe, đánh giá quá trình hồi phục, đồng thời phát hiện sớm các bất thường hoặc dấu hiệu tái phát để được tư vấn và xử trí kịp thời.