Khoa Vi rút ký sinh trùng, Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An 

1. Định nghĩa

Quai bị là bệnh truyền nhiễm cấp tính, gây dịch, do virus quai bị gây nên. Đặc trưng của bệnh là sưng đau tuyến nước bọt mang tai không hóa mủ, các tuyến khác như tinh hoàn, buồng trứng, tụy và hệ thần kinh trung ương cũng có thể bị tổn thương. Bệnh thường lành tính, tự khỏi và gây miễn dịch bền vững.

2. Nguyên nhân, đường lây truyền:

–  Bệnh gây bởi vi rút quai bị (Mumps virus), thuộc giống Rubulavirus, họ Paramyxoviridae.
– Khả năng tồn tại: vi rút có thể tồn tại khá lâu ở môi trường ngoài cơ thể: từ 30 – 60 ngày ở nhiệt độ 15 – 20⁰C, khoảng 1-2 năm ở nhiệt độ âm sâu (- 25 tới -70⁰C). Bị diệt nhanh chóng ở nhiệt độ trên 56⁰C, hoặc dưới tác động của tia tử ngoại, ánh sáng mặt trời và những hóa chất khử khuẩn chứa clo hoạt và các chất khử khuẩn bệnh viện thường dùng.

– Bệnh quai bị lây theo đường hô hấp.  Vi rút có trong các hạt nước bọt hoặc dịch tiết mũi họng bắn ra ngoài không khí khi bệnh nhân ho, hắt hơi, khạc nhổ, nói chuyện…, người lành hít phải trực tiếp hoặc qua các đồ dùng bị nhiễm dịch hô hấp do bệnh nhân thải ra sẽ có nguy cơ mắc bệnh.  

–  Vi rút có trong nước bọt của bệnh nhân quai bị trước khi khởi phát (có sốt, viêm tuyến nước bọt) khoảng 3 – 5 ngày, và sau khi khởi phát khoảng  7 – 10 ngày, đây chính là giai đoạn lây truyền của bệnh, trong đó mạnh nhất khoảng 1 tuần xung quanh ngày khởi phát.

3. Triệu chứng của bệnh quai bị:

• Sốt từ 38 đến 39⁰C hoặc cao hơn, đau đầu, đau mỏi mình mẩy, chán ăn.
• Viêm tuyến mang tai: thường gặp nhất (70%), sưng đau vùng mang tai một bên hoặc hai bên, miệng ống Stenon đỏ, đôi khi viêm họng đỏ, nổi hạch góc hàm. Có thể bị cả viêm tuyến dưới hàm và dưới lưỡi.
• Viêm các tuyến khác: có thể xuất hiện trước, cùng lúc hoặc sau khi viêm tuyến mang tai, có thể không kèm viêm tuyến nước bọt như: viêm tinh hoàn (15-20%), viêm tụy cấp, viêm buồng trứng, viêm tuyến giáp.

4. Điều trị bệnh quai bị

• Nguyên tắc điều trị: Điều trị triệu chứng: nghỉ ngơi, nằm yên, hạn chế đi lại, vệ sinh răng miệng. Hiện chưa có thuốc điều trị đặc hiệu.

5. Điều trị dự phòng bệnh quai bị:

• Phòng bệnh không đặc hiệu
  + Truyền thông giáo dục sức khỏe.
  + Cách ly người bị quai bị ít nhất 14 ngày.
• Tạo miễn dịch chủ động
  + Vaccine virus quai bị sống giảm độc lực (Vắc-xin 3 trong 1- sởi, quai bị, Rubella): an toàn, không gây sốt, tạo kháng thể cao, bảo vệ hơn 95% trường hợp tiêm vaccin, miễn dịch kéo dài (ít nhất 17 năm)
  + Chỉ định: trẻ >12 tháng, có thể tiêm ở bất kỳ thời điểm nào.
  Để đặt lịch khám và tìm hiểu thông tin, xin vui lòng liên hệ
  Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An.
  Chất lượng hàng đầu – Phát triển chuyên sâu – Nâng tầm cao mới.
  Km5, xã Nghi Phú, Vinh, Nghệ An.
  Số điện thoại đặt lịch khám: 1900.8082 hoặc 0886.234.222
  Thời gian đặt hẹn: 7h – 16h thứ 2 đến thứ 6
  Website: https://bvnghean.vn.