“Dấu hiệu sớm – Dễ nhận biết nhưng thường bị bỏ qua “

1. Lupus ban đỏ hệ thống – bệnh tự miễn không chỉ là “ban đỏ ngoài da”

Lupus ban đỏ hệ thống (Systemic Lupus Erythematosus – SLE) là một bệnh tự miễn mạn tính, trong đó hệ miễn dịch rối loạn và tấn công chính các mô của cơ thể, gây tổn thương đa cơ quan như: da, khớp, thận, tim, phổi, hệ thần kinh và huyết học.

Điểm đặc biệt của lupus là:

– Bệnh diễn tiến âm thầm, triệu chứng không đặc hiệu.

– Dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường.

– Thời gian từ khởi phát đến chẩn đoán có thể kéo dài 2–5 năm.

– Da và khớp thường là những cơ quan bị ảnh hưởng sớm nhất, đóng vai trò như “tín hiệu cảnh báo” của bệnh, nhưng paradox thay, lại thường bị xem nhẹ.

2. Biểu hiện da trong lupus – “tấm gương” phản chiếu hoạt động bệnh

Biểu hiện da gặp ở 70–80% bệnh nhân lupus trong quá trình diễn tiến bệnh, có thể xuất hiện trước cả tổn thương nội tạng.

2.1. Ban cánh bướm (malar rash)

– Ban đỏ xuất hiện ở hai gò má và sống mũi.

– Đỏ, đối xứng, không bong vảy dày.

– Không vượt qua rãnh mũi – má (giúp phân biệt với viêm da tiết bã).

– Thường bùng phát sau khi tiếp xúc ánh nắng.

 Đây là hình ảnh kinh điển của lupus, nhưng dễ bị nhầm với dị ứng, viêm da, rosacea.

2.2. Lupus dạng đĩa (Discoid lupus)

– Tổn thương dạng mảng đỏ, ranh giới rõ, bong vảy, dày sừng.

– Hay gặp ở mặt, tai, da đầu.

– Có thể để lại sẹo vĩnh viễn, rụng tóc không hồi phục.

⚠️ Một số bệnh nhân ban đầu chỉ có lupus da, nhưng có nguy cơ tiến triển thành lupus hệ thống.

2.3. Nhạy cảm ánh sáng

– Da đỏ rát, ngứa, bong vảy sau khi ra nắng.

– Có thể gây bùng phát bệnh toàn thân, không chỉ là vấn đề da liễu đơn thuần.

2.4. Loét niêm mạc

– Loét miệng, loét mũi, đôi khi loét sinh dục.

– Thường không đau, không viêm rầm rộ.

– Dễ bị bỏ qua hoặc nhầm với nhiệt miệng thông thường.

2.5. Rụng tóc trong lupus

– Rụng tóc lan tỏa hoặc từng mảng.

– Tóc khô, mảnh, dễ gãy (“tóc lupus”).

– Thường bị nhầm với stress, rối loạn nội tiết, thiếu vi chất.

👉 Bất kỳ tổn thương da nào kéo dài, tái diễn, nhạy cảm ánh sáng, đặc biệt kèm theo triệu chứng toàn thân, đều cần được đánh giá lupus.

3. Biểu hiện khớp trong lupus – “cơn đau thầm lặng” nhưng dai dẳng

3.1. Viêm khớp trong lupus

– Gặp ở trên 90% bệnh nhân.

– Đau, sưng, cứng khớp, thường đối xứng.

– Hay gặp ở khớp nhỏ: ngón tay, cổ tay, gối.

– Cứng khớp buổi sáng nhưng không phá hủy xương khớp nặng như viêm khớp dạng thấp.

– Dù không gây biến dạng phá hủy sớm, nhưng đau khớp lupus kéo dài làm giảm đáng kể chất lượng sống.

3.2. Hội chứng Jaccoud

– Biến dạng khớp giống viêm khớp dạng thấp.

– Không có tổn thương phá hủy trên X-quang.

– Các ngón tay có thể nắn chỉnh về vị trí ban đầu.

– Đây là dấu hiệu gợi ý lupus quan trọng, dễ bị bỏ sót nếu không thăm khám chuyên sâu.

4. Vì sao biểu hiện da và khớp trong lupus thường bị bỏ qua?

– Triệu chứng không đặc hiệu, dễ nhầm với bệnh lành tính.

– Đau khớp thường bị cho là thoái hóa, đau cơ học.

– Ban da bị quy cho dị ứng, mụn, viêm da thông thường.

– Người bệnh trẻ tuổi, đặc biệt là nữ giới, dễ chủ quan.

– Tuyến y tế ban đầu có thể chưa nghĩ đến bệnh tự miễn.

– Hệ quả là chẩn đoán muộn, khi bệnh đã có biến chứng thận, tim, thần kinh, huyết học.

5. Khi nào cần nghĩ đến lupus và đi khám sớm?

 Người dân cần đi khám chuyên khoa khi có một hoặc nhiều dấu hiệu sau:

– Ban đỏ mặt kéo dài, nhạy cảm ánh nắng.

– Loét miệng tái diễn không rõ nguyên nhân.

– Đau nhiều khớp đối xứng, kéo dài.

– Rụng tóc nhiều kèm mệt mỏi, sốt nhẹ.

– Có tiền sử bệnh tự miễn trong gia đình.

6. Thông điệp truyền thông từ Bệnh viện

 Lupus không phải là bản án tử vong, nhưng:

– Chẩn đoán sớm → Kiểm soát tốt.

– Điều trị đúng → Giảm biến chứng.

– Theo dõi lâu dài → Duy trì chất lượng sống.

Đừng bỏ qua những tín hiệu nhỏ từ da và khớp – đó có thể là lời “cảnh báo sớm” của một bệnh lý tự miễn nghiêm trọng. Biểu hiện da và khớp là những dấu hiệu sớm, dễ quan sát nhất của lupus ban đỏ hệ thống, nhưng cũng là những dấu hiệu dễ bị bỏ qua nhất. Việc nâng cao nhận thức cho cộng đồng và nhân viên y tế giúp phát hiện sớm – điều trị kịp thời – giảm gánh nặng biến chứng.

👉👉Để đặt lịch khám và tìm hiểu thông tin, xin vui lòng liên hệ

🏥 Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An.

🏆 Chất lượng hàng đầu – Phát triển chuyên sâu – Nâng tầm cao mới.

🏥Giấy phép hoạt động số 0188/SYT-GPHĐ

🛤 Địa chỉ: Đại lộ Lê nin, Km5, phường Vinh Phú, Nghệ An.

☎️Số điện thoại đặt lịch khám: 1900.8082 hoặc 0886.234.222

⌚️Thời gian đặt hẹn: 7h – 16h thứ 2 đến thứ 6

🖥Website: https://bvnghean.vn.