Bữa ăn nhiều calories sau 17 giờ có thể làm tăng nguy cơ đái tháo đường type 2

Mối quan hệ giữa thời điểm ăn và nguy cơ phát triển đái tháo đường type 2 ngày càng được quan tâm nghiên cứu trong y học hiện đại. Với nhịp sống bận rộn, nhiều người có xu hướng ăn muộn và tiêu thụ phần lớn calories vào buổi tối – thời điểm cơ thể đang chuẩn bị nghỉ ngơi. Điều này không chỉ đơn thuần ảnh hưởng đến cân nặng như quan niệm trước đây, mà còn tác động sâu sắc đến chuyển hóa glucose và hoạt động của các hormone, đặc biệt là insulin. Nghiên cứu mới đây từ các nhà khoa học tại Đại học Barcelona và Columbia đã chỉ ra những bằng chứng quan trọng về mối liên hệ giữa thói quen ăn muộn và rối loạn chuyển hóa glucose, mở ra hướng tiếp cận mới trong phòng ngừa đái tháo đường type 2.

TÓM TẮT CHÍNH:

Nghiên cứu mới được công bố trên tạp chí Nutrition & Diabetes cho thấy việc tiêu thụ hơn 45% tổng lượng calories hàng ngày sau 17 giờ có thể làm tăng glucose máu (đường huyết) ở người lớn tuổi có tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường type 2 giai đoạn sớm.

CHI TIẾT NGHIÊN CỨU:

Thiết kế nghiên cứu:

• Đối tượng: 26 người tham gia từ 50-75 tuổi, thừa cân/béo phì, có tiền đái tháo đường hoặc đái tháo đường type 2
• Phương pháp: Chia thành 2 nhóm trong 14 ngày:
  • Nhóm ăn sớm: Tiêu thụ phần lớn calories trước 17 giờ
  • Nhóm ăn muộn: Tiêu thụ ≥45% calories sau 17 giờ

Kết quả chính:

• Nhóm ăn muộn tiêu thụ gần gấp đôi lượng calories sau 17 giờ, với xu hướng ăn nhiều chất béo, carbohydrate, protein và đường hơn
• Trong nghiệm pháp dung nạp glucose đường uống, nhóm ăn muộn có nồng độ glucose máu cao hơn đáng kể sau 30 và 60 phút
• Xu hướng này không phụ thuộc vào cân nặng, khối lượng mỡ, tổng lượng calories và thành phần bữa ăn

CƠ CHẾ BỆNH SINH:

Theo TS.BS Pouya Shafipour, chuyên gia y học gia đình và béo phì tại Trung tâm Y tế Providence Saint John’s:

• Cơ thể đề kháng insulin mạnh hơn vào ban đêm do nhịp sinh học
• Ban ngày có nhiều hoạt động bài tiết insulin và tuyến tụy
• Melatonin được tiết ra khi ánh sáng giảm, ức chế tuyến tụy
• Ăn muộn làm tăng nguy cơ đề kháng insulin, tiền đái tháo đường và đái tháo đường
• Điều này thường thấy ở người làm ca đêm như lính cứu hỏa, cảnh sát, bác sĩ và nhân viên y tế

KHUYẾN NGHỊ LÂM SÀNG:

1. Thời điểm ăn tối ưu:

• Cửa sổ trao đổi chất hoạt động mạnh nhất: 10:00-17:00
• Bữa tối nên là bữa nhẹ nhất trong ngày

2. Thành phần bữa tối lý tưởng:

• Giảm carbohydrate (tránh mì, cơm, khoai tây)
• Tăng protein và chất béo lành mạnh
• Thêm salad
• Hạn chế tráng miệng, rượu, đường tinh luyện
• Hạn chế trái cây (do có fructose)

3. Vai trò của giấc ngủ:

• Cần 7-8 giờ ngủ mỗi đêm
• Duy trì giờ giấc ngủ đều đặn (nên đi ngủ cùng giờ cả ngày trong tuần và cuối tuần)
• Hormone leptin (ức chế cảm giác đói) đạt đỉnh sau 6-6.5 giờ ngủ
• Thiếu ngủ (<6.5 giờ) làm tăng cảm giác đói ban ngày

KẾT LUẬN: Nghiên cứu này cung cấp bằng chứng khoa học về tác động tiêu cực của việc ăn muộn đến chuyển hóa glucose, không chỉ do hoạt động trao đổi chất chậm lại vào buổi tối mà còn liên quan đến nhịp sinh học và cơ chế nội tiết. Điều này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc điều chỉnh thời gian ăn uống và chất lượng giấc ngủ trong phòng ngừa đái tháo đường type 2.

NGUỒN TẠP CHÍ: https://www.nature.com/articles/s41387-024-00347-6

Bs Lê Đình Sáng, Biên dịch từ nguồn Medical News Today