Hiện vẫn còn không ít người dân nhầm lẫn giữa cúm mùa và cảm lạnh thông thường (người dân hay gọi là cảm, hay cảm thường, cảm lạnh) nên nhiều lúc để bệnh trở nên nặng nề, cũng như biến chứng nguy hiểm thậm chí đe dọa tính mạng, tử vong, đặc biệt ở nhóm nguy cơ cao. Vậy chúng ta cùng tìm hiểu rõ hơn về bệnh cúm mùa để có biện pháp phát hiện cũng như phòng ngừa hiệu quả.

1. Bệnh cúm mùa là gì?

Cúm mùa (influenza) là bệnh nhiễm trùng đường hô hấp cấp tính do virus cúm (Influenza virus) gây ra. Bệnh lây lan nhanh chóng qua giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện, hoặc tiếp xúc gián tiếp qua bề mặt nhiễm virus.

2. Tình hình cập nhật mùa cúm 2025-2026

– Toàn cầu và Hoa Kỳ: Mùa cúm 2025-2026 đang diễn biến mạnh, hoạt động cúm tăng cao từ cuối 2025. Chủng chiếm ưu thế là Influenza A (H3N2), đặc biệt biến thể mới subclade K (một biến thể đột biến của H3N2) đang lan rộng, gây mùa cúm nghiêm trọng hơn dự kiến, với số ca nhập viện và thăm khám ngoại trú cao kỷ lục (gần 30 năm ở Mỹ). Đã ghi nhận hàng chục ca tử vong trẻ em và ước tính hàng nghìn ca tử vong tổng thể (theo Weekly US Influenza Surveillance Report: Key Updates for Week 53, ending January 3, 2026).

– Tại Việt Nam: Theo Bộ Y tế, cúm mùa lưu hành quanh năm (đặc trưng khí hậu nhiệt đới), nhưng tăng mạnh trong mùa giao mùa đông-xuân và thời tiết nồm ẩm. Từ đầu 2025 đến nay, ghi nhận hơn 132.000 ca cúm mùa, 3 ca tử vong (chủ yếu do biến chứng). Các chủng lưu hành chính: A/H1N1, A/H3N2 và cúm B, chưa ghi nhận thay đổi độc lực lớn, nhưng hoạt động virus cúm đang gia tăng cục bộ ở một số địa phương (đặc biệt phía Bắc). Đồng nhiễm với RSV hoặc các virus hô hấp khác cũng phổ biến (theo Thông cáo báo chí của Bộ Y tế ngày 18/11/2025 về “Tình hình một số bệnh viêm đường hô hấp cấp và khuyến cáo phòng, chống”).

3. Triệu chứng điển hình của bệnh cúm mùa

Triệu chứng xuất hiện đột ngột sau 1-4 ngày ủ bệnh:

– Sốt cao (thường >38-39°C), ớn lạnh, run rẩy.

– Đau đầu dữ dội, đau cơ toàn thân, mệt mỏi cực độ.

– Ho khan hoặc ho có đờm, đau họng.

– Sổ mũi, nghẹt mũi.

– Mệt mỏi, chán ăn, đôi khi buồn nôn, tiêu chảy (thường gặp ở trẻ em).

– Khác với cảm lạnh: Cúm thường khởi phát nặng hơn, triệu chứng toàn thân rõ rệt hơn.

4. Biến chứng nguy hiểm

Cúm có thể dẫn đến:

– Viêm phổi (thường gặp nhất, do vi khuẩn bội nhiễm).

– Viêm cơ tim, viêm não, viêm màng não.

– Nhiễm trùng huyết, suy đa tạng.

– Tăng nguy cơ sảy thai, thai chết lưu ở phụ nữ mang thai.

– Làm nặng thêm các bệnh nền (hen suyễn, tiểu đường, tim mạch, bệnh phổi mạn tính, suy giảm miễn dịch).

– Nhóm nguy cơ cao: Trẻ em <5 tuổi (đặc biệt <2 tuổi), người ≥65 tuổi, phụ nữ mang thai, người có bệnh nền, người béo phì nặng.

5. Phòng ngừa hiệu quả nhất – Biện pháp hàng đầu

– Tiêm vắc-xin cúm hàng năm – Đây là biện pháp bảo vệ tốt nhất

+ Vắc-xin cúm 2025-2026 là loại trivalent (3 chủng): A(H1N1), A(H3N2), B/Victoria.

+ Dù có sự “lệch pha” nhẹ với biến thể H3N2 subclade K (do đột biến xuất hiện muộn), vắc-xin vẫn giảm đáng kể nguy cơ bệnh nặng, nhập viện và tử vong.

+ Đối tượng: Mọi người từ 6 tháng tuổi trở lên (ưu tiên nhóm nguy cơ cao).

+ Ở Việt Nam: Tiêm hàng năm, đặc biệt trước mùa đông-xuân. Có thể tiêm cùng vắc-xin khác (COVID-19, RSV nếu chỉ định).

+ Không tự ý dùng thuốc kháng virus dự phòng nếu chưa có chỉ định bác sĩ.

– Vệ sinh cá nhân và môi trường

+ Rửa tay thường xuyên bằng xà phòng hoặc dung dịch sát khuẩn (ít nhất 20 giây).

+ Đeo khẩu trang khi đến nơi đông người, khi có triệu chứng hô hấp.

+ Che miệng, mũi khi ho/hắt hơi (bằng khuỷu tay hoặc khăn giấy, vứt ngay).

+ Tránh tiếp xúc gần với người bệnh.

+ Giữ nhà cửa thông thoáng, lau chùi bề mặt thường xuyên.

– Tăng cường sức khỏe

+ Ăn uống đầy đủ dinh dưỡng, giàu vitamin C, kẽm.

+ Tập thể dục đều đặn, ngủ đủ giấc.

+ Tránh hút thuốc, hạn chế rượu bia.

6. Khi bị bệnh – Xử trí đúng cách

– Nghỉ ngơi tại nhà, uống nhiều nước, ăn nhẹ dễ tiêu.

– Dùng thuốc hạ sốt giảm đau (paracetamol) theo liều đúng (không dùng aspirin cho trẻ em).

– Không tự ý dùng kháng sinh (cúm do virus, không hiệu quả trừ khi bội nhiễm vi khuẩn).

– Không tự ý dùng thuốc kháng virus (oseltamivir, baloxavir) trừ khi bác sĩ chỉ định (thường cho nhóm nguy cơ cao hoặc bệnh nặng).

– Đi khám ngay nếu: Sốt cao liên tục >3 ngày,hoặc khó thở tăng, đau ngực nhiều, co giật, lơ mơ, tím tái, hoặc thuộc nhóm nguy cơ cao.

Cúm mùa không phải “cảm cúm bình thường” – nó có thể nguy hiểm đến tính mạng. Hãy chủ động bảo vệ sức khỏe ngay hôm nay! Tiêm vắc-xin cúm hàng năm + thực hiện tốt vệ sinh cá nhân chính là “lá chắn” hiệu quả nhất để bảo vệ bản thân, gia đình và cộng đồng.

Nguồn tham khảo:

1. https://suckhoedoisong.vn/cum-mua-lay-truyen-qua-nhung-con-duong-nao-169250218185039974.htm

2. https://suckhoedoisong.vn/su-xuat-hien-cua-bien-the-cum-mua-moi-khien-nguy-co-nhap-vien-tang-cao-169251229091303115.htm

3. https://suckhoedoisong.vn/bo-y-te-ban-hanh-huong-dan-chan-doan-va-dieu-tri-cum-mua-2025-nhieu-diem-moi-169250604142932172.htm

4. https://www.cdc.gov/fluview/overview/influenza-hospitalization-surveillance.html?CDC_AAref_Val=https://www.cdc.gov/flu/weekly/influenza-hospitalization-surveillance.htm