1. Tổng quan 

Đái tháo đường là bệnh lý mạn tính xảy ra khi cơ thể không sản xuất đủ insulin hoặc không sử dụng insulin hiệu quả, khiến lượng đường trong máu luôn ở mức cao. 

Theo thống kê, đái tháo đường là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây bệnh thận mạn và suy thận giai đoạn cuối trên toàn thế giới. Điều đáng lo ngại là tổn thương thận thường diễn ra âm thầm trong nhiều năm mà người bệnh không có triệu chứng rõ ràng. 

Nếu không được phát hiện và điều trị kịp thời, bệnh có thể tiến triển đến suy thận, buộc người bệnh phải lọc máu chu kỳ hoặc ghép thận.

2. Vì sao đái tháo đường gây tổn thương thận? 

Thận có nhiệm vụ lọc máu và loại bỏ các chất thải ra khỏi cơ thể. Khi đường huyết tăng cao kéo dài: 

• Các mao mạch nhỏ trong cầu thận bị tổn thương. 
• Thận phải hoạt động quá mức để lọc máu.
• Protein bắt đầu rò rỉ vào nước tiểu. 
• Chức năng lọc của thận giảm dần. 
• Theo thời gian, người bệnh có thể tiến triển thành bệnh thận mạn và suy thận. 

Việc kiểm soát đường huyết tốt ngay từ đầu có thể giúp làm chậm đáng kể quá trình tổn thương thận.

3. Những ai có nguy cơ cao? 

Nguy cơ mắc bệnh thận do đái tháo đường tăng cao ở những người:

• Mắc đái tháo đường nhiều năm.
• Kiểm soát đường huyết kém. 
• Có tăng huyết áp. 
• Rối loạn mỡ máu. 
• Thừa cân, béo phì. 
• Hút thuốc lá. 
• Có tiền sử gia đình mắc bệnh thận.

4. Dấu hiệu nhận biết.

Ở giai đoạn sớm, bệnh thường không có triệu chứng. Khi bệnh tiến triển, người bệnh có thể gặp: 

• Phù chân, phù mắt hoặc phù toàn thân. 
• Tiểu nhiều về đêm. Nước tiểu có nhiều bọt. 
• Mệt mỏi, giảm sức lao động.
• Chán ăn, buồn nôn. 
• Tăng huyết áp hoặc huyết áp khó kiểm soát. 
• Thiếu máu, da xanh.
• Ngứa nhiều khi suy thận nặng.

 Lưu ý: Khi xuất hiện các triệu chứng trên, tổn thương thận có thể đã tiến triển khá nhiều. Vì vậy, không nên chờ có triệu chứng mới đi khám.

5. Bệnh thận do đái tháo đường có nguy hiểm không?

  Nếu không được điều trị và theo dõi đúng cách, người bệnh có thể gặp nhiều biến chứng như: 

• Bệnh thận mạn. 
• Suy thận giai đoạn cuối. P
• hải lọc máu chu kỳ hoặc ghép thận. 
• Tăng nguy cơ mắc bệnh tim mạch.
• Tăng nguy cơ tử vong.

6. Làm thế nào để bảo vệ thận? 

Người bệnh đái tháo đường nên: 

• Kiểm soát đường huyết theo mục tiêu bác sĩ hướng dẫn. 
• Kiểm soát huyết áp. 
• Kiểm soát mỡ máu. 
• Dùng thuốc đúng đơn. 
• Ăn nhạt, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn. 
• Hạn chế đồ uống có cồn và không hút thuốc lá.
• Duy trì cân nặng hợp lý. 
• Tập thể dục ít nhất 150 phút mỗi tuần nếu sức khỏe cho phép. 
• Không tự ý sử dụng thuốc giảm đau kéo dài hoặc các loại thuốc nam, thuốc bắc không rõ nguồn gốc.

7. Kiểm tra thận định kỳ

Người mắc đái tháo đường cần kiểm tra chức năng thận ít nhất 1 lần mỗi năm, hoặc theo chỉ định của bác sĩ, bao gồm: 

• Xét nghiệm creatinin máu để ước tính mức lọc cầu thận (eGFR).
• Xét nghiệm albumin/protein niệu (UACR hoặc ACR) để phát hiện tổn thương thận từ giai đoạn sớm. 
• Đo huyết áp. 
• Kiểm tra đường huyết và HbA1c. 
• Đánh giá các yếu tố nguy cơ tim mạch. 

Phát hiện sớm giúp làm chậm quá trình suy giảm chức năng thận và giảm nguy cơ phải điều trị thay thế thận.

8. Khi nào cần đến bệnh viện? 

Người bệnh nên đến cơ sở y tế khi có một trong các dấu hiệu sau:

• Phù nhiều ở chân hoặc mặt. 
• Tiểu ít hoặc vô niệu. 
• Khó thở. 
• Huyết áp tăng cao kéo dài. 
• Mệt nhiều, buồn nôn, nôn. 
• Đường huyết tăng hoặc hạ bất thường khó kiểm soát. 

Đái tháo đường không chỉ ảnh hưởng đến đường huyết mà còn âm thầm làm tổn thương thận. Kiểm soát tốt đường huyết, kiểm tra chức năng thận định kỳ và tuân thủ điều trị là những biện pháp quan trọng giúp bảo vệ thận, giảm nguy cơ suy thận và nâng cao chất lượng cuộc sống.

Tài liệu tham khảo 

1. Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị đái tháo đường típ 2. 2020.
2. Bộ Y tế. Hướng dẫn chẩn đoán và điều trị bệnh thận mạn. 2023.