Bỏng là một trong những tổn thương thường gặp do nhiệt, điện, hóa chất hoặc bức xạ gây ra. Ngoài việc điều trị vết thương, chống sốc và phòng nhiễm khuẩn, dinh dưỡng đóng vai trò đặc biệt quan trọng trong quá trình hồi phục của người bệnh bỏng. Một chế độ dinh dưỡng hợp lý không chỉ giúp cung cấp năng lượng cho cơ thể mà còn hỗ trợ tái tạo mô, tăng cường miễn dịch và thúc đẩy quá trình liền vết thương.

1. Vì sao người bệnh bỏng cần chú ý đến dinh dưỡng?

Sau bỏng, cơ thể rơi vào tình trạng tăng chuyển hóa và tăng dị hóa mạnh, dẫn đến nhu cầu năng lượng và protein tăng cao hơn so với người bình thường.

Nếu người bệnh không được cung cấp đầy đủ dinh dưỡng có thể dẫn đến:

– Chậm lành vết thương.

– Tăng nguy cơ nhiễm trùng.

– Giảm khả năng tái tạo mô và ghép da.

– Suy dinh dưỡng, kéo dài thời gian nằm viện.

Ngược lại, dinh dưỡng đầy đủ và hợp lý sẽ giúp cải thiện tình trạng toàn thân, hỗ trợ quá trình phục hồi và nâng cao hiệu quả điều trị.

2. Nguyên tắc dinh dưỡng cho người bệnh bỏng

           Ảnh:  Nguồn internet

2.1. Đảm bảo đủ năng lượng

Sau bỏng, nhu cầu năng lượng của cơ thể có thể tăng khoảng 1,5 – 2 lần so với bình thường do quá trình hồi phục mô và đáp ứng viêm. Người bệnh nên:

– Ăn đủ bữa trong ngày.

– Tăng cường các thực phẩm giàu năng lượng.

– Bổ sung thêm các bữa phụ nếu ăn uống kém.

2.2. Tăng cường thực phẩm giàu protein

– Protein là thành phần quan trọng giúp:

+ Tái tạo mô và tế bào da.

+ Làm đầy vết thương.

+ Tăng cường hệ miễn dịch.

– Người bệnh bỏng thường cần 1,5 – 2 g protein/kg cân nặng/ngày, tùy theo mức độ tổn thương.

– Các thực phẩm giàu protein nên sử dụng gồm: thịt nạc, cá, trứng, sữa và các sản phẩm từ sữa, tôm, cua, đậu phụ và các loại đậu.

– Nhiều người lo ngại ăn trứng có thể gây sẹo hoặc làm đổi màu da sau bỏng. Tuy nhiên, trứng không gây sẹo; màu sắc của sẹo phụ thuộc chủ yếu vào độ sâu của tổn thương bỏng.

2. 3. Bổ sung đầy đủ vitamin và khoáng chất

Vitamin và khoáng chất có vai trò quan trọng trong quá trình phục hồi mô và tăng cường miễn dịch.

Một số vi chất đặc biệt cần thiết gồm:

– Vitamin A: hỗ trợ tái tạo tế bào da và thúc đẩy liền vết thương.

– Vitamin C: tăng cường miễn dịch và hỗ trợ tổng hợp collagen.

– Kẽm: tham gia vào quá trình tái tạo mô và làm lành vết thương.

Nguồn thực phẩm giàu các vi chất này gồm: rau xanh đậm, cà rốt, bí đỏ, cam, bưởi, ổi, các loại trái cây tươi.

2.4. Uống đủ nước

– Người bệnh bỏng thường mất nhiều dịch qua vết thương và quá trình chuyển hóa tăng cao. Vì vậy, cần bổ sung đủ nước mỗi ngày để giúp cơ thể duy trì hoạt động bình thường và hỗ trợ quá trình hồi phục.

– Lượng nước khuyến nghị thường khoảng 1,5 – 2,5 lít/ngày, tùy theo tình trạng sức khỏe và chỉ định của bác sĩ.

– Người bệnh có thể sử dụng: nước lọc, nước canh, nước trái cây tươi.

3. Thực phẩm nên sử dụng

Người bệnh bỏng nên xây dựng chế độ ăn đa dạng và cân đối 4 nhóm thực phẩm, bao gồm:

– Nhóm giàu đạm: thịt, cá, trứng, sữa, đậu phụ.

– Nhóm tinh bột: cơm, cháo, mì, khoai.

– Nhóm rau xanh: cải xanh, rau ngót, bí đỏ, cà rốt.

– Nhóm trái cây: cam, chuối, đu đủ, bưởi.

Trong giai đoạn đầu, nên cho người bệnh ăn thức ăn mềm, lỏng, dễ tiêu hóa như cháo, súp, sữa.

4. Thực phẩm cần hạn chế 

Để hỗ trợ quá trình hồi phục vết bỏng, người bệnh nên hạn chế:

– Thực phẩm nhiều đường.

– Đồ chiên rán nhiều dầu mỡ.

– Nội tạng động vật.

– Rượu bia và đồ uống có gas.

– Các chất kích thích.

Những thực phẩm này có thể làm tăng phản ứng viêm hoặc ảnh hưởng đến quá trình lành vết thương.

Dinh dưỡng đóng vai trò quan trọng trong điều trị và phục hồi của người bệnh bỏng. Người bệnh và người nhà nên tuân thủ hướng dẫn dinh dưỡng của nhân viên y tế để đạt hiệu quả điều trị tốt nhất.

Tài liệu tham khảo:

1. Bộ Y Tế, Hướng dẫn điều trị dinh dưỡng lâm sàng, (Ban hành kèm theo quyết định số 5517/QĐ-BYT ngày 25 tháng 12 năm 2015 của Bộ trưởng Bộ Y tế).