Cường giáp là tình trạng tuyến giáp sản xuất quá nhiều hormon tuyến giáp, làm tăng chuyển hóa cơ bản của cơ thể. Người bệnh thường có các biểu hiện như sụt cân mặc dù ăn ngon miệng, tim đập nhanh, hồi hộp, run tay, tăng tiết mồ hôi, không chịu được nóng và mệt mỏi. Nếu kéo dài, bệnh có thể gây giảm khối cơ, giảm mật độ xương, rối loạn nhịp tim và ảnh hưởng đến chất lượng cuộc sống.

Điều trị cường giáp bao gồm thuốc kháng giáp, iod phóng xạ hoặc phẫu thuật tùy từng trường hợp. Bên cạnh điều trị nội khoa, chế độ dinh dưỡng hợp lý giúp duy trì tình trạng dinh dưỡng, hạn chế mất khối cơ, bảo vệ sức khỏe xương và hỗ trợ quá trình hồi phục.

I. Nguyên tắc dinh dưỡng

1. Đảm bảo đủ năng lượng và protein

Người bệnh cường giáp có tăng chuyển hóa cơ bản, làm tăng tiêu hao năng lượng và tăng phân giải protein, dẫn đến sụt cân và giảm khối cơ. Vì vậy, chế độ ăn cần cung cấp đủ năng lượng và protein theo nhu cầu của từng người bệnh.

Đối với người bệnh sụt cân hoặc có nguy cơ suy dinh dưỡng, nên chia thành nhiều bữa nhỏ trong ngày để tăng khả năng dung nạp và đáp ứng đủ nhu cầu dinh dưỡng.

2. Đảm bảo cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất

Cường giáp kéo dài làm tăng chu chuyển xương, tăng nguy cơ giảm mật độ xương và loãng xương. Vì vậy, khẩu phần ăn cần cung cấp đầy đủ vitamin và khoáng chất, đặc biệt là canxi và vitamin D nhằm duy trì sức khỏe hệ xương.

3. Lựa chọn chế độ ăn cân đối và lành mạnh

Khẩu phần ăn nên đa dạng các nhóm thực phẩm, ưu tiên thực phẩm tươi, hạn chế thực phẩm chế biến sẵn, nhiều đường, nhiều muối và chất béo bão hòa để góp phần bảo vệ sức khỏe tim mạch và nâng cao sức khỏe tổng thể.

4. Hạn chế các yếu tố có thể làm nặng triệu chứng hoặc ảnh hưởng đến điều trị

Rượu bia và đồ uống chứa nhiều caffeine có thể làm tăng các triệu chứng như hồi hộp, tim nhanh hoặc mất ngủ ở một số người bệnh.

Không tự ý sử dụng viên bổ sung iod, rong biển, tảo biển hoặc các sản phẩm chứa hàm lượng iod rất cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

II. Thực phẩm nên ưu tiên

– Nhóm thực phẩm cung cấp năng lượng: Ưu tiên các thực phẩm giàu năng lượng và giàu dinh dưỡng như: cơm, khoai, ngũ cốc nguyên hạt, yến mạch, các loại đậu,…

– Nhóm thực phẩm giàu protein: Để hạn chế mất khối cơ và hỗ trợ phục hồi tình trạng dinh dưỡng, nên lựa chọn: thịt nạc, cá, trứng, sữa và các chế phẩm từ sữa, đậu,…

– Chất béo có lợi:  Ưu tiên các nguồn chất béo không bão hòa như:

+ Các loại dầu thực vật (dầu ôliu, dầu đậu nành, dầu cải, dầu hướng dương, dầu mè)

+ Cá béo (cá hồi, cá thu, cá trích, cá mòi)

+ Các loại hạt và quả hạch

– Rau xanh và trái cây: Nên ăn đa dạng các loại rau xanh và trái cây tươi để cung cấp vitamin, khoáng chất, chất xơ và các chất chống oxy hóa. Theo khuyến nghị của Tổ chức Y tế Thế giới, người trưởng thành nên ăn ít nhất 400 g rau và trái cây mỗi ngày.

– Thực phẩm giàu canxi và vitamin D: Các thực phẩm giàu canxi: sữa và các chế phẩm từ sữa, cá nhỏ, rau lá xanh đậm, vừng,… Ngoài ra, nên tiếp xúc ánh nắng hợp lý và vận động thường xuyên để góp phần duy trì sức khỏe xương.

III. Thực phẩm cần hạn chế

Người bệnh nên hạn chế:

– Nước ngọt, bánh kẹo, bánh ngọt và các đồ uống có đường.

– Thịt mỡ, da gia cầm, đồ chiên rán, thức ăn nhanh và thực phẩm chứa chất béo chuyển hóa.

– Thực phẩm nhiều muối như mì ăn liền, đồ hộp, cá muối, dưa muối, cà muối và các thực phẩm chế biến sẵn.

– Rượu bia và đồ uống chứa nhiều caffeine nếu làm tăng các triệu chứng hồi hộp, tim nhanh hoặc mất ngủ.

– Viên bổ sung iod, rong biển, tảo biển hoặc các thực phẩm chứa hàm lượng iod rất cao khi chưa có chỉ định của bác sĩ.

Lưu ý: Người bệnh không cần kiêng hoàn toàn muối iod trong khẩu phần ăn hằng ngày, trừ khi có chỉ định khác của bác sĩ.

Một số lưu ý trong sinh hoạt

– Duy trì hoạt động thể lực phù hợp với tình trạng sức khỏe; khi bệnh đã được kiểm soát nên tập luyện thường xuyên để cải thiện sức mạnh cơ và sức khỏe xương.

– Theo dõi cân nặng định kỳ. Nếu sụt cân nhiều hoặc ăn kém kéo dài, cần được tư vấn dinh dưỡng.

– Sau khi điều trị và chức năng tuyến giáp trở về bình thường, cần điều chỉnh chế độ ăn để hạn chế tăng cân quá mức.

– Tuân thủ điều trị và tái khám đúng hẹn theo hướng dẫn của bác sĩ.

Cường giáp là bệnh lý nội tiết làm tăng chuyển hóa và nhu cầu dinh dưỡng của cơ thể. Chế độ dinh dưỡng hợp lý không thay thế điều trị nội khoa nhưng có vai trò quan trọng trong việc duy trì tình trạng dinh dưỡng, hạn chế mất khối cơ, bảo vệ sức khỏe xương và nâng cao chất lượng cuộc sống. Người bệnh nên ăn đa dạng, đảm bảo đủ năng lượng và protein, tăng cường thực phẩm giàu canxi và vitamin D, đồng thời hạn chế rượu bia, đồ uống chứa nhiều caffeine và không tự ý sử dụng các chế phẩm bổ sung iod khi chưa có chỉ định của bác sĩ.