Vi khuẩn Helicobacter pylori (HP) là một trong những nguyên nhân phổ biến nhất gây ra các bệnh lý về dạ dày. Tuy nhiên, không phải ai nhiễm HP cũng cần phải uống thuốc điều trị.

Việc hiểu đúng về vi khuẩn HP và các chỉ định điều trị chuẩn y khoa sẽ giúp bạn chủ động bảo vệ sức khỏe hệ tiêu hóa, tránh tình trạng lạm dụng kháng sinh gây kháng thuốc.

1. Vi khuẩn HP là gì và lây truyền qua đường nào?

HP là một loại xoắn khuẩn sống trong lớp nhầy niêm mạc dạ dày. Vi khuẩn này có khả năng tiết ra urease làm trung hòa axit dạ dày, giúp chúng tồn tại bền vững trong môi trường khắc nghiệt này.

• Đường lây truyền chính:

– Đường miệng – miệng: Dùng chung bát đũa, cốc chén, bàn chải đánh răng, hoặc thói quen mớm thức ăn cho trẻ nhỏ.

– Đường phân – miệng: Do vệ sinh kém, nguồn nước hoặc thực phẩm bị ô nhiễm không được nấu chín kỹ.

2. Các bệnh lý thường gặp do nhiễm HP

Phần lớn người nhiễm HP không có triệu chứng lâm sàng. Tuy nhiên, vi khuẩn này có thể tiến triển thành các bệnh lý nghiêm trọng:

• Viêm dạ dày cấp và mạn tính: Gây đau tức vùng thượng vị, đầy bụng, khó tiêu, buồn nôn.
• Loét dạ dày – tá tràng: Gây ra các cơn đau âm ỉ hoặc dữ dội lúc đói hoặc sau khi ăn, có nguy cơ gây xuất huyết tiêu hóa.
• Ung thư dạ dày: HP được Tổ chức Y tế Thế giới (WHO) xếp vào nhóm tác nhân sinh học gây ung thư dạ dày hàng đầu.

3. Khi nào có chỉ định điều trị HP? 

Không phải trường hợp nào phát hiện HP cũng phải điều trị diệt trừ. Các bác sĩ tiêu hóa sẽ dựa trên tình trạng cụ thể để đưa ra chỉ định nhằm tối ưu hiệu quả và tránh kháng thuốc:

• Loét dạ dày tá tràng: Tất cả các bệnh nhân đang có ổ loét dạ dày hoặc loét tá tràng (đang tiến triển hoặc có tiền sử loét) nhiễm HP đều bắt buộc phải điều trị.
• Viêm teo dạ dày mạn tính, chuyển sản ruột: Đây là các tổn thương tiền ung thư, cần tiệt trừ HP để ngăn chặn tiến triển ác tính.
• Tiền sử gia đình mắc ung thư dạ dày: Những người có bố mẹ, anh chị em ruột bị ung thư dạ dày nên được tầm soát và điều trị HP nếu dương tính.
• Lymphoma MALT dạ dày: Ung thư biểu mô tuyến lympho của niêm mạc dạ dày (MALT lymphoma) giai đoạn thấp có thể thuyên giảm khi tiệt trừ HP.
• Thiếu máu thiếu sắt không rõ nguyên nhân hoặc Ban xuất huyết giảm tiểu cầu vô căn (ITP) sau khi đã loại trừ các nguyên nhân khác.
• Nhu cầu cá nhân của người bệnh: Sau khi được bác sĩ tư vấn kỹ lưỡng về lợi ích và nguy cơ (tác dụng phụ của thuốc, tỷ lệ kháng thuốc), người bệnh có thể mong muốn điều trị.

4. Lời khuyên phòng ngừa và điều trị an toàn

• Tuân thủ phác đồ: Nếu thuộc diện có chỉ định điều trị, người bệnh phải uống thuốc đúng và đủ liều theo đơn của bác sĩ chuyên khoa tiêu hóa. Tuyệt đối không tự ý ngắt quãng hoặc mua thuốc bên ngoài vì dễ dẫn đến kháng kháng sinh.
• Tầm soát cả gia đình: Do HP lây nhiễm dễ dàng trong sinh hoạt gia đình, nếu một thành viên bị nhiễm và có triệu chứng, các thành viên khác nên đi kiểm tra (thường bằng test hơi thở hoặc nội soi).
• Thói quen sinh hoạt lành mạnh: Ăn chín uống sôi, sử dụng dụng cụ ăn uống riêng khi trong nhà có người nhiễm HP, rửa tay sạch trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

Khuyến cáo: Nếu bạn có các triệu chứng đau dạ dày, đầy hơi, khó tiêu hoặc lo lắng về việc nhiễm HP, hãy đến gặp bác sĩ chuyên khoa Tiêu hóa để được chẩn đoán chính xác và tư vấn phác đồ điều trị phù hợp nhất.