1. Sinh lý

Thyroglobulin – TG – là một iodoglycoprotein, có trọng lượng phân tử 660.000, khu trú trong chất keo của các nang giáp và tham gia hỗ trợ cho quá trình gắn iod và sinh tổng hợp triiodothyronin (T3) và thyroxin (T4).

TG được sản xuất bởi các tế bào nang tuyến giáp bình thường và/hoặc bởi các tế bào ung thư nhú và tế bào ung thư của nang tuyến giáp.

2. Mục đích và chỉ định xét nghiệm

– Để theo dõi các ung thư giáp biệt hoá đã được phẫu thuật.

– Xét nghiệm này có thể được chỉ định khi người bệnh có triệu chứng cường giáp hay có tuyến giáp bị phì đại

3. Cách lấy bệnh phẩm

– Xét nghiệm được thực hiện trên huyết thanh.

– Không nhất thiết yêu cầu người bệnh phải nhịn ăn trước khi lấy máu xét nghiệm.

4. Giá trị bình thường

0 – 50 ng/mL hay 0 – 50 µg/L.

5. Tăng nồng độ TG máu

Các nguyên nhân chính thường gặp là:

– Bệnh nhiễm độc giáp (bệnh Basedow): Nồng độ này giảm nhanh sau điều trị phẫu thuật; giảm từ từ sau điều trị iod phóng xạ.

– Ung thư biểu mô tuyến giáp biệt hoá, di căn, song không thấy tăng trong ung thư biêu mô thể tuỷ hoặc không biệt hoá.

– Viêm tuyến giáp không đau hay im lặng (silent thyroiditis).

– Bướu cổ lành tính (ở một số người bệnh).

– Suy gan nặng.

6. Giảm nồng độ TG máu

Các nguyên nhân chính thường gặp là:

– Không có tuyến giáp bẩm sinh (thyroid agenesis).

– Sau cắt bỏ toàn bộ tuyến giáp hoặc tuyến giáp bị phá huỷ hoàn toàn sau tia xạ.

7. Các yếu tố góp phần làm thay đổi kết quả xét nghiệm

– Nồng độ thyroglobulin máu tăng lên trong thời gian mang thai.

– Có kháng thể kháng thyroglobulin có thể là nguyên nhân gây các nhiễu khi tiến hành định lượng nồng độ thyroglobulin máu.

– Thuốc có thể làm tăng nồng độ TG máu: Levothyroxin.

8. Lợi ích của xét nghiệm định lượng nồng độ PTH

– TG được coi như một chất chỉ điểm ung thư, vì vậy xét nghiệm này được sử dụng để đánh giá sự có mặt và có thể là tổ chức u còn tồn dư hoặc tái phát hoặc di căn ung thư biểu mô tuyến giáp thể nhú hoặc nang sau điều trị. Ở các người bệnh bị carcinoma giáp được điều trị bằng cắt toàn bộ tuyến giáp hoặc iod phóng xạ và được chỉ định dùng hormon giáp, nồng độ TG sẽ không thể phát hiện được nếu u được điều trị hiệu quả. Nồng độ TG có tương quan với khối lượng u với các giá trị cao được gặp ở người bệnh bị di căn tới xương và phổi.

– Xét nghiệm hữu ích để chẩn đoán các tình trạng cường giáp giả tạo: nồng độ TG rất thấp hoặc không thể phát hiện được đối với các trường hợp cường giáp giả tạo, song nồng độ này tăng cao ở tất cả các type cường giáp khác (ví dụ: viêm tuyến giáp, bệnh Graves-Basedow).

– Xét nghiệm giúp dự kiến tiên lượng điều trị đối với tình trạng cường giáp: Tỷ lệ lui bệnh cao hơn được gặp ở người bệnh có giá trị TG thấp hơn. Nồng độ này không thể trở về mức bình thường sau khi đạt được lui bệnh bằng điều trị thuốc kháng giáp trạng gợi ý người bệnh dễ có nguy cơ tái phát sau khi ngừng thuốc điều trị.

– Để chẩn đoán tình trạng không có tuyến giáp ở trẻ sơ sinh.

9. Các hướng dẫn thực hành và cảnh báo lâm sàng

– Không khuyến cáo chỉ định xét nghiệm TG để chẩn đoán ban đầu đối với ung thư biểu mô tuyến giáp.

– Không nên sử dụng xét nghiệm TG cho các người bệnh có rối loạn chức năng giáp tồn tại từ trước.

– Không nên chỉ định xét nghiệm TG ở các người bệnh bị ung thư tuyến giáp biệt hoá trong thời gian người bệnh đang mang thai. Nồng độ TG huyết thanh bình thường cũng sẽ tăng lên trong khi có thai và nồng độ này trở lại giá trị nền sau đẻ.

– Trong theo dõi người bệnh sau cắt tuyến giáp, tất cả các tăng nồng độ thyroglobulin chứng tỏ người bệnh vẫn còn mô tuyến giáp (tổ chức tuyến giáp còn sót lại, tái tạo lại hay di căn xa) và không phải lúc nào cũng đồng nghĩa là có tình trạng ung thư tái phát.

– Cần chờ ít nhất 6 tuần sau khi cắt bỏ tuyến giáp hoặc điều trị bằng iod phóng xạ mới nên chỉ định xét nghiệm TG. Một số nghiên cứu đã cho thấy nồng độ TG có thể vẫn tiếp tục tăng cao trong vài tuần sau khi điều trị thành công. Đối với các trường hợp này, xét nghiệm theo seri giúp theo dõi và dự đoán kết quả điều trị.

Tài liệu tham khảo: Các xét nghiệm thường quy áp dụng trong thực hành lâm sàng – Nhà xuất bản Y học.