Nghiên cứu mới: Đo “tuổi sinh học” có thể giúp dự đoán nguy cơ polyp đại tràng

Ung thư đại tràng sớm (EOCRC – Early-onset colorectal cancer) ở người dưới 50 tuổi đang gia tăng đáng kể, với tỷ lệ tăng 2% mỗi năm kể từ 2011 theo Hiệp hội Ung thư Hoa Kỳ. Trong khi hướng dẫn mới của Lực lượng Đặc nhiệm Dịch vụ Phòng ngừa Hoa Kỳ (USPSTF) đã hạ độ tuổi khuyến nghị sàng lọc từ 50 xuống 45, dữ liệu từ Viện Ung thư Quốc gia cho thấy gần một nửa số ca EOCRC xuất hiện ở người dưới 45 tuổi. Nghiên cứu mới từ Trung tâm Ung thư Toàn diện Sylvester (Đại học Miami) đã tìm ra mối liên hệ giữa tuổi sinh học và nguy cơ polyp đại tràng, mở ra hướng tiếp cận mới trong chiến lược sàng lọc dựa trên phân tầng nguy cơ.

NGHIÊN CỨU MỚI VỀ TUỔI SINH HỌC VÀ POLYP ĐẠI TRÀNG:

1. Khái niệm và đo lường tuổi sinh học:

• Tuổi sinh học phản ánh tình trạng hoạt động sinh lý của cơ thể, khác với tuổi thực tế (chronological age)
• Được xác định thông qua:
  • Phân tích DNA nâng cao từ mẫu máu
  • Đánh giá các thay đổi epigenetic
• Chịu ảnh hưởng bởi:
  • Gen di truyền
  • Chế độ ăn uống và vận động
  • Chất lượng giấc ngủ
  • Yếu tố môi trường (stress, ô nhiễm)
  • Lối sống (hút thuốc, uống rượu)

2. Phương pháp nghiên cứu:

• Đối tượng: Bệnh nhân dưới 50 tuổi được nội soi đại tràng
• Thu thập mẫu máu để phân tích DNA
• So sánh:
  • Tuổi sinh học với tuổi thực
  • Kết quả nội soi đại tràng
  • Các yếu tố nguy cơ khác

3. Kết quả nghiên cứu:

• Tỷ lệ nguy cơ:
  • Mỗi năm tuổi sinh học vượt quá tuổi thực làm tăng 16% nguy cơ polyp
  • Nam giới có nguy cơ cao hơn nữ giới đáng kể
• Phát hiện bất ngờ:
  • BMI và hút thuốc không cho thấy mối liên hệ mạnh
  • Giới tính là yếu tố dự báo quan trọng nhất

“Tuổi sinh học, một thước đo độ tuổi cơ thể dựa trên những thay đổi của DNA, khác với tuổi thực (đơn giản chỉ là số năm kể từ khi sinh). Tuổi sinh học được cho là phản ánh chính xác hơn ‘độ tuổi’ thực sự của cơ thể và đã được nghiên cứu như một chỉ số dự báo thời gian tử vong cũng như được chứng minh có ảnh hưởng đến nguy cơ phát triển một số loại ung thư. Vai trò của nó trong phòng ngừa ung thư vẫn chưa rõ ràng, nhưng ở đây, chúng tôi tìm thấy những mối liên hệ đầy hứa hẹn giữa tuổi sinh học với nguy cơ phát triển polyp tiền ung thư ở người dưới 50 tuổi.”

— TS.BS Shria Kumar, Tiến sĩ Y khoa, Thạc sĩ Khoa học Dịch tễ lâm sàng

ỨNG DỤNG LÂM SÀNG:

1. Cải thiện chiến lược tầm soát:

• Xác định đối tượng nguy cơ cao dựa trên:
  • Tuổi sinh học
  • Giới tính
  • Các yếu tố nguy cơ khác
• Ưu tiên nội soi sớm cho nhóm nguy cơ cao
• Tiềm năng phát hiện và ngăn ngừa ung thư trước 45 tuổi

2. Phương pháp sàng lọc hiện có:

• Xét nghiệm phân tại nhà:
  • Thuận tiện cho bệnh nhân
  • Độ nhạy thấp hơn
• Nội soi đại tràng:
  • Phương pháp hiệu quả nhất
  • Thực hiện dưới gây mê
  • Có thể phát hiện và cắt bỏ polyp
  • Tỷ lệ polyp ở người trưởng thành: 20-30%

NHẬN XÉT VÀ TRIỂN VỌNG:

1. Ý kiến chuyên gia: TS.BS Anton Bilchik, Giám đốc Chương trình Tiêu hóa và Gan mật tại Viện Ung thư Providence Saint John nhận định:

• Nghiên cứu có tính đột phá trong việc xác định mối liên hệ giữa tuổi sinh học và polyp tiền ung thư
• Phương pháp xét nghiệm máu đơn giản có thể dự đoán nguy cơ
• Kết quả có thể giải thích xu hướng gia tăng ung thư đại tràng ở người trẻ

2. Hướng phát triển:

• Cần nghiên cứu quy mô lớn hơn để:
  • Xác nhận mối liên hệ
  • Đánh giá giá trị lâm sàng
  • Tối ưu hóa chiến lược sàng lọc
• Tiềm năng phát triển công cụ tính nguy cơ tích hợp tuổi sinh học

Nguồn tạp chí: https://doi.org/10.1158/1940-6207.CAPR-24-0317

BS Lê Đình Sáng, Dịch và biên tập từ nguồn Medical News Today