1. Đại cương

Phình gốc động mạch chủ, bóc tách động mạch chủ ngực hay các bệnh lý van động mạch chủ là những tổn thương nặng, phức tạp, đe dọa ảnh hưởng trực tiếp đến hệ thống tim mạch. Phẫu thuật Bentall (thay gốc động mạch chủ, van động mạch chủ và cắm lại động mạch vành) là một trong những kỹ thuật ngoại khoa lớn trong phẫu thuật tim hở.

Tại Khoa Phẫu thuật Tim mạch – Lồng ngực, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, kỹ thuật này hiện đã được triển khai thường quy, giúp người bệnh tiếp cận phương pháp điều trị chuyên sâu ngay tại địa phương.

2. Cơ chế và kỹ thuật thực hiện

Phẫu thuật Bentall nhằm giải quyết tổn thương tại đoạn gốc và van động mạch chủ. Quá trình phẫu thuật bao gồm: cắt bỏ đoạn động mạch chủ bệnh lý, thay thế bằng ống ghép nhân tạo có gắn van tim, đồng thời cắm lại hai lỗ động mạch vành vào ống ghép.

Kỹ thuật này đòi hỏi sự hỗ trợ của hệ thống tuần hoàn ngoài cơ thể (tim phổi nhân tạo), thời gian ngừng tim được kiểm soát cùng sự phối hợp đồng bộ giữa ê-kíp phẫu thuật viên và bác sĩ gây mê hồi sức.

3. Chỉ định

  Phẫu thuật Bentall được chỉ định cho các trường hợp:

• Phình gốc động mạch chủ đạt ngưỡng phẫu thuật hoặc có nguy cơ biến chứng.

• Bóc tách động mạch chủ ngực cấp tính hoặc mạn tính type A liên quan đến gốc động mạch chủ.

• Bệnh lý van động mạch chủ nặng kèm theo tổn thương gốc động mạch chủ (như hội chứng Marfan, van động mạch chủ hai mảnh van kèm giãn gốc động mạch chủ).

4. Triệu chứng lâm sàng

Biểu hiện lâm sàng phụ thuộc vào tiến triển của tổn thương:

• Giai đoạn mạn tính/ổn định: Người bệnh có thể ít triệu chứng hoặc có biểu hiện đau tức ngực âm ỉ, khó thở khi gắng sức.

• Giai đoạn cấp tính (bóc tách/dọa vỡ): Xuất hiện cơn đau ngực dữ dội đột ngột, khó thở, tụt huyết áp. Đây là tình trạng cần được cấp cứu và chuyển đến cơ sở y tế chuyên khoa kịp thời.

5. Cận lâm sàng chẩn đoán

Quá trình chẩn đoán và đánh giá trước mổ bao gồm:

• Siêu âm tim (qua thành ngực và qua thực quản): Đánh giá cấu trúc, chức năng van động mạch chủ và đo kích thước gốc động mạch chủ.

• Chụp cắt lớp vi tính (CT Scanner) động mạch chủ ngực có cản quang: Xác định chính xác kích thước, vị trí phình, đường rách bóc tách và vị trí động mạch vành.

• Các xét nghiệm tiền phẫu: Đánh giá chức năng đông máu, chức năng các tạng và điện tâm đồ nhằm đảm bảo điều kiện an toàn phẫu thuật.

6. Điều trị và quy trình tại khoa

Với hệ thống trang thiết bị chẩn đoán và điều trị được trang bị đầy đủ, Khoa Phẫu thuật Tim mạch – Lồng ngực, kết hợp với các khoa liên quan Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An thực hiện thường quy quy trình điều trị:

• Điều trị nội khoa: Áp dụng cho các trường hợp phình kích thước nhỏ, theo dõi sát và kiểm soát huyết áp.

• Phẫu thuật Bentall: Thực hiện thường quy theo đúng chỉ định chuyên môn nhằm giải quyết triệt để tổn thương.

• Hồi sức sau mổ: Người bệnh được theo dõi sát các thông số huyết động, kiểm soát huyết áp và chăm sóc hậu phẫu theo phác chuẩn.

7. Theo dõi và phòng ngừa sau phẫu thuật

Sau phẫu thuật Bentall, người bệnh cần lưu ý:

• Tuân thủ hướng dẫn dùng thuốc (đặc biệt là thuốc kháng đông nếu sử dụng van cơ học) theo đơn của bác sĩ.

• Kiểm soát ổn định huyết áp hàng ngày.

• Tái khám định kỳ, thực hiện siêu âm tim và xét nghiệm theo lịch hẹn.

• Đến cơ sở y tế ngay khi xuất hiện các triệu chứng bất thường như đau ngực, khó thở hoặc dấu hiệu chảy máu.