Đột quỵ não là một trong những nguyên nhân hàng đầu gây tử vong và tàn tật trên thế giới. Nhiều người bệnh sau đột quỵ may mắn qua khỏi nhưng phải đối mặt với những di chứng nặng nề như liệt nửa người, rối loạn nuốt, suy giảm nhận thức và đặc biệt là thất ngôn. Đây là tình trạng khiến người bệnh gặp nhiều khó khăn trong giao tiếp, ảnh hưởng nghiêm trọng đến cuộc sống, công việc và tâm lý của người bệnh cũng như gia đình.

Tuy nhiên, thất ngôn không phải là dấu chấm hết. Nếu được phát hiện sớm, can thiệp phục hồi chức năng đúng cách và duy trì tập luyện thường xuyên, người bệnh hoàn toàn có thể cải thiện khả năng giao tiếp và từng bước hòa nhập với cuộc sống.

1. THẤT NGÔN LÀ GÌ

Thất ngôn là tình trạng rối loạn ngôn ngữ do tổn thương vùng não phụ trách ngôn ngữ, thường xảy ra sau đột quỵ não, chấn thương sọ não hoặc các bệnh lý thần kinh khác.

Người bệnh có thể gặp các biểu hiện như:

– Không nói được hoặc nói rất ít.

– Nói khó, nói ngọng, nói không rõ ý.

– Khó tìm từ để diễn đạt suy nghĩ.

– Hiểu lời nói của người khác kém.

– Khó đọc, khó viết.

– Khó lặp lại lời nói.

Điều quan trọng là người bệnh thất ngôn không phải bị mất trí thông minh hay mất nhận thức. Họ vẫn có cảm xúc, suy nghĩ và nhu cầu giao tiếp như những người bình thường nhưng gặp khó khăn trong việc diễn đạt bằng ngôn ngữ.

1. CÁC DẠNG THẤT NGÔN THƯỜNG GẶP
2. Thất ngôn diễn đạt (Broca)

Người bệnh:

– Hiểu tương đối tốt lời nói.

– Biết mình muốn nói gì nhưng không nói được.

–  Nói ngắt quãng, chậm, từng từ một.

– Khó diễn đạt câu hoàn chỉnh.

2. Thất ngôn tiếp nhận (Wernicke)

Người bệnh:

– Nói lưu loát nhưng nội dung không phù hợp.

– Hiểu lời nói của người khác kém.

– Trả lời không đúng câu hỏi.

3. Thất ngôn toàn bộ

Người bệnh:

– Hầu như không nói được.

– Khả năng hiểu lời nói rất hạn chế.

– Giao tiếp gặp rất nhiều khó khăn.

III. NHỮNG KHÓ KHĂN NGƯỜI BỆNH PHẢI ĐỐI MẶT

Người bệnh thất ngôn thường gặp:

Trong sinh hoạt

– Không diễn đạt được nhu cầu ăn uống.

– Không gọi được người hỗ trợ khi cần.

– Khó trao đổi với người thân.

Trong tâm lý

– Buồn bã, mặc cảm.

– Lo lắng, chán nản.

– Ngại giao tiếp.

– Dễ dẫn đến trầm cảm.

Trong xã hội

– Giảm khả năng lao động.

– Hạn chế tham gia các hoạt động cộng đồng.

– Phụ thuộc nhiều vào gia đình.

1. TẠI SAO CẦN PHỤC HỒI CHỨC NĂNG SỚM?

Não bộ có khả năng tái tổ chức và học lại chức năng sau tổn thương.

Việc phục hồi chức năng ngôn ngữ sớm giúp:

– Tăng khả năng hồi phục ngôn ngữ.

– Cải thiện khả năng giao tiếp.

– Giảm phụ thuộc vào người chăm sóc.

– Tăng sự tự tin.

– Nâng cao chất lượng cuộc sống.

– Giúp người bệnh hòa nhập cộng đồng.

Thời gian vàng để phục hồi tốt nhất là trong 6 tháng đầu sau đột quỵ, tuy nhiên người bệnh vẫn có thể cải thiện nếu tiếp tục tập luyện lâu dài.

1. HƯỚNG DẪN GIAO TIẾP VỚI NGƯỜI BỆNH THẤT NGÔN

Gia đình đóng vai trò vô cùng quan trọng trong quá trình phục hồi.Những điều nên làm

1. Nói chậm, rõ ràng

– Sử dụng câu ngắn gọn.

– Chỉ nói một ý trong một lần.

2. Duy trì giao tiếp bằng mắt

– Ngồi đối diện người bệnh.

– Thu hút sự chú ý trước khi nói.

3. Cho người bệnh đủ thời gian trả lời

– Kiên nhẫn chờ đợi.

– Không thúc ép.

4. Sử dụng hỗ trợ trực quan

– Hình ảnh.

– Tranh minh họa

– Đồ vật thật.

– Cử chỉ, điệu bộ.

5. Động viên và khích lệ

– Khen ngợi khi người bệnh giao tiếp được.

– Ghi nhận mọi tiến bộ dù nhỏ.

Những điều không nên làm

– Nói quá nhanh.

– Hỏi nhiều câu cùng lúc.

– Nói thay hoàn toàn cho người bệnh.

– Tỏ thái độ khó chịu.

– Chế giễu khi người bệnh nói sai.

– Coi người bệnh như trẻ nhỏ.

* Can thiệp sớm – tập luyện thường xuyên – đồng hành của gia đình là chìa khóa giúp người bệnh phục hồi ngôn ngữ.

          Khoa Phục hồi chức năng- Tầng 4 Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An

“Để đặt lịch khám và tìm hiều thông tin, xin vui lòng liên hệ Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An – Km5, xã Nghi Phú, Vinh, Nghệ An.

Số điện thoại đặt lịch khám: 19008082 (Thời gian đặt hẹn: 7h – 19h Thứ 2 đến thứ 6 và 7h -12h thứ 7 hàng tuần, áp dụng cho bệnh nhân khám viện phí và yêu cầu).

Số điện thoại khoa Phục hồi chức năng : 037.820.8602

Website: https://bvnghean.vn”

Giấy phép hoạt động số 0188/SYT-GPHĐ

Số điện thoại đặt lịch khám: 1900.8082 hoặc 0886.234.222

Thời gian đặt lịch hẹn: 7h – 16h, thứ 2 đến thứ 6

Địa chỉ: Km5, Đại lộ Lê Nin, phường Vinh Phú, tỉnh Nghệ An.

 Website: https://bvnghean.vn/

Tiktok: https://www.tiktok.com/@bvhndkna