Quai bị thường được biết đến với biểu hiện sưng đau tuyến mang tai và đa số trường hợp có thể tự hồi phục. Tuy nhiên, bệnh vẫn tiềm ẩn nguy cơ gây nhiều biến chứng, đặc biệt ở người lớn và người chưa có miễn dịch.

Quai bị là gì?

Quai bị là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do virus quai bị (Mumps virus) gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường hô hấp thông qua các giọt bắn khi người bệnh ho, hắt hơi, nói chuyện hoặc tiếp xúc gần. Bệnh thường gặp ở trẻ em và thanh thiếu niên, tuy nhiên người lớn chưa có miễn dịch vẫn có thể mắc bệnh và thường có nguy cơ xuất hiện các biến chứng nặng hơn.

Biểu hiện của bệnh quai bị

Một số biểu hiện thường gặp như sốt, mệt mỏi, đau đầu, đau khi nhai hoặc nuốt, sau đó xuất hiện sưng đau một hoặc hai bên tuyến mang tai khiến khuôn mặt người bệnh trở nên bầu hơn bình thường. Một số trường hợp có thể chỉ biểu hiện nhẹ nên dễ bị bỏ sót hoặc nhầm lẫn với các bệnh lý khác.

Hình ảnh minh họa vùng tuyến mang tai bị sưng.

Mặc dù đa số trường hợp quai bị diễn biến lành tính và tự khỏi sau 7–10 ngày, nhưng nếu không được theo dõi và điều trị đúng cách, bệnh có thể gây nhiều biến chứng nguy hiểm như viêm tinh hoàn ở nam giới sau tuổi dậy thì, viêm buồng trứng ở nữ giới, viêm tụy cấp, viêm màng não, viêm não, giảm thính lực, ảnh hưởng đến khả năng sinh sản và chất lượng cuộc sống. Đặc biệt, ở những người có bệnh nền hoặc sức đề kháng kém, các biến chứng có thể diễn biến nặng, đòi hỏi phải điều trị nội trú.

Tại Khoa Vi rút – Ký sinh trùng, Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, nhiều trường hợp mắc quai bị, trong đó có người bệnh xuất hiện biến chứng, đã được tiếp nhận, theo dõi và điều trị. Nhờ được đánh giá sớm, theo dõi sát và xử trí phù hợp, nhiều người bệnh hồi phục tốt và ổn định khi xuất viện.

Điều trị quai bị chủ yếu là điều trị triệu chứng và hỗ trợ như hạ sốt, giảm đau, nghỉ ngơi, bù nước, bảo đảm dinh dưỡng và theo dõi các dấu hiệu bất thường. Với những trường hợp xuất hiện biến chứng như viêm tinh hoàn, viêm tụy, viêm màng não hoặc tổn thương thần kinh, người bệnh cần được theo dõi và điều trị chuyên sâu phù hợp với tình trạng bệnh.

Để phòng bệnh, tiêm vắc xin có thành phần quai bị, phổ biến là vắc xin phối hợp sởi – quai bị – rubella (MMR), là biện pháp quan trọng. Bên cạnh đó, cần rửa tay thường xuyên, che miệng khi ho hoặc hắt hơi, không dùng chung vật dụng cá nhân và hạn chế tiếp xúc gần với người mắc bệnh. Người bệnh nên nghỉ học, nghỉ làm và hạn chế tiếp xúc với người khác trong 5 ngày kể từ khi bắt đầu sưng tuyến mang tai để giảm nguy cơ lây truyền.

Khi xuất hiện sốt, sưng đau vùng mang tai, đau khi nhai hoặc nuốt, đặc biệt nếu kèm đau tinh hoàn, đau bụng nhiều, đau đầu dữ dội, nôn hoặc rối loạn ý thức, người bệnh cần đến cơ sở y tế để được thăm khám kịp thời.

Khoa Vi rút – Ký sinh trùng, Trung tâm Bệnh Nhiệt đới, Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An tiếp nhận, chẩn đoán và điều trị các bệnh truyền nhiễm, trong đó có bệnh quai bị và các trường hợp có biến chứng. Chủ động thăm khám sớm khi có biểu hiện bất thường giúp người bệnh được theo dõi, xử trí phù hợp và hạn chế nguy cơ diễn biến nặng.