1. Tổng quan

Siêu âm có vài trò quan trọng trong chẩn đoán bệnh lý cơ xương khớp, đặc biệt là bệnh lý phần mềm. Siêu âm giúp chúng ta quan sát cấu trúc các gân, cơ, dây chằng, màng hoạt dịch một cách dễ dàng. Từ đó giúp ta phát hiện các tổn thương bệnh lý: viêm gân, đứt gân, viêm màng hoạt dịch, tràn dịch khớp, viêm cơ, áp xe cơ, các khối u phần mềm, kén bao hoạt dịch, máu tụ trong cơ…

Từ cuối những năm 1970 các tác giả trên thế giới đã biết đến vai trò của siêu âm trong đánh giá tình trạng viêm khớp, đặc biệt trong viêm khớp dạng thấp (VKDT). Cooperberg đã sử dụng siêu âm phát hiện ra viêm màng hoạt dịch khớp gối trong viêm khớp dạng thấp. Một thập kỷ sau Flaviis mô tả chi tiết viêm màng hoạt dịch và bào mòn xương trong viêm khớp dạng thấp ở 25 khớp bàn tay. Từ những năm 1994 đến nay cùng với sự phát triển của kỹ thuật siêu âm Doppler năng lượng rất nhiều nghiên cứu về bệnh viêm khớp dạng thấp thông qua sự thay đổi của màng hoạt dịch trên siêu âm Doppler năng lượng.

Siêu âm còn giúp theo dõi tiến triển của bệnh viêm khớp dạng thấp theo thời gian. Siêu âm có độ nhạy cao trong việc phát hiện sớm và chính xác các tổn thương viêm màng hoạt dịch, tràn dịch khớp, hình bào mòn xương. Bước vào thế kỷ 21, siêu âm được sử dụng một cách thường quy trong chẩn đoán và theo dõi viêm màng hoạt dịch trong bệnh lý xương khớp. Siêu âm có độ nhạy gấp 7 lần so với X-quang trong chẩn đoán sớm bào mòn xương trong viêm khớp dạng thấp và có vai trò quan trọng trong chẩn đoán sớm bệnh lý viêm khớp dạng thấp. Siêu âm khớp bàn cổ tay trong việc phát hiện sớm những tổn thương viêm màng hoạt dịch trong VKDT cho thấy độ nhạy và độ đặc hiệu của siêu âm rất cao lên đến 90% và 88%.

2. Nguyên lý của siêu âm và siêu âm Doppler năng lượng trong bệnh VKDT

Tổn thương cơ bản trong bệnh VKDT là tổn thương viêm màng hoạt dịch, gây phá huỷ đầu xương dưới sụn, cuối cùng gây dính và biến dạng khớp. Trong đợt tiến triển của bệnh VKDT, ngoài tổn thương viêm màng hoạt dịch còn xuất hiện các tổn thương viêm gân. Màng hoạt dịch khi viêm có sự tăng sinh mạch máu màng hoạt dịch, vì vậy siêu âm Doppler năng lượng với độ nhạy cao cho phép bắt được các tín hiệu mạch nhỏ li ti của màng hoạt dịch, từ đó đánh giá được mức độ viêm màng hoạt dịch.

Hình ảnh viêm màng hoạt dịch và tăng sinh mạch máu màng hoạt dịch

Trên siêu âm, viêm màng hoạt dịch là hình ảnh: màng hoạt dịch tăng kích thước, dày lên, giảm âm, có thể có dịch trong khớp. Trên siêu âm Doppler năng lượng quan sát thấy màng hoạt dịch có các tín hiệu mạch. Tổn thương màng hoạt dịch trong VKDT, dẫn tới xuất hiện màng máu xâm lấn vào sụn khớp, huỷ hoại sụn khớp, đầu xương dưới sụn, hình thành hình ảnh khuyết xương (bào mòn xương) quan sát được trên siêu âm

Hình ảnh dịch khớp

Siêu âm phương pháp chẩn đoán đơn giản, tin cậy, nhanh chóng, giúp chẩn đoán bệnh để đưa ra phương pháp điều trị tốt nhất cho bệnh nhân. Giúp bệnh nhân giảm cảm giác khó chịu, thoải mái vận động.

Hiện nay, tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An đã ứng dụng kỹ thuật siêu âm trong thăm khám, chẩn đoán nhiều bệnh lý cơ xương khớp. Nếu bạn có bất kỳ vấn đề nào về bệnh lý cơ xương khớp đặc biệt là bệnh viêm khớp dạng thấp hãy đến khám để được tư vấn, chẩn đoán và điều trị bởi đội ngũ y bác sĩ tay nghề chuyên môn cao, hệ thống máy móc hiện đại, nhờ vậy cho kết quả chính xác, góp phần không nhỏ vào việc xác định bệnh và giai đoạn bệnh.