Khoa Nội tiết, Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An 

Cảnh báo cộng đồng: Đừng để điều trị sai – gây thêm bệnh nặng!

1. Suy thượng thận là gì?

Tuyến thượng thận là cơ quan nhỏ nằm phía trên mỗi quả thận, có vai trò sản xuất các hormone thiết yếu:

• Cortisol: kiểm soát stress, đường huyết, huyết áp, miễn dịch.
• Aldosterone: điều hòa muối, nước, huyết áp.
• Androgen: hormone sinh dục phụ.

Suy thượng thận xảy ra khi tuyến này không sản xuất đủ hormone, đặc biệt là cortisol.

Phân loại:

• Nguyên phát (bệnh Addison): do tổn thương tuyến thượng thận.
• Thứ phát: tuyến thượng thận bị ức chế bởi corticoid – thường gặp do dùng thuốc sai cách.

2. Nuyên nhân do thuốc

Corticoid (prednisolone, dexamethasone, methylprednisolone…) được dùng điều trị nhiều bệnh lý nhưng có thể gây suy thượng thận nếu dùng sai cách:

Nguy cơ suy thượng thận tăng cao khi:

• Dùng liên tục > 2–3 tuần ở liều trung bình – cao.
• Ngừng thuốc đột ngột sau thời gian dùng dài.
• Dùng nhiều dạng corticoid cùng lúc (uống, tiêm, bôi, hít…).
• Tự ý dùng thuốc không rõ thành phần (thuốc nam, bắc, kem trộn chứa steroid).
• Dùng lặp lại nhiều đợt mà không có bác sĩ theo dõi.

3. Dấu hiệu cảnh báo suy thượng thận

Giai đoạn đầu:

• Mệt mỏi kéo dài, yếu cơ.
• Chán ăn, buồn nôn, đau bụng, sụt cân.
• Tụt huyết áp, đau khớp, tâm trạng thất thường.

Giai đoạn nặng:

• Hạ huyết áp tư thế (chóng mặt khi đứng lên).
• Hạ đường huyết khi đói.
• Da sạm, thâm quanh miệng, đầu ngón tay (thường gặp trong suy nguyên phát).
• Rối loạn kinh nguyệt, giảm ham muốn.

Trong lúc stress (sốt, phẫu thuật, nhiễm trùng…): dễ rơi vào cơn suy thượng thận cấp – nguy cơ tử vong nếu không điều trị kịp thời.

4. Suy thượng thận cấp – Tình trạng cấp cứu

• Mệt lả, lú lẫn, mê sảng.
• Nôn, tiêu chảy, tụt huyết áp nghiêm trọng.
• Mất nước, truỵ mạch, hôn mê.

Cần cấp cứu ngay bằng truyền hydrocortisone nếu nghi ngờ.

5. Biến chứng nguy hiểm

• Mệt mỏi mạn tính, giảm chất lượng sống.
• Dễ nhiễm trùng, tụt huyết áp, tai biến do hạ đường huyết.
• Nguy cơ tử vong cao khi bị suy thượng thận cấp.
• Một số bệnh nhân phải dùng thuốc thay thế hormone suốt đời.

6. Phòng ngừa suy thượng thận do thuốc

Nguyên tắc vàng: Dùng corticoid đúng chỉ định – đúng liều – đúng thời gian – có bác sĩ theo dõi.

Lưu ý quan trọng cho cộng đồng:

• Không tự ý dùng corticoid (kể cả bôi ngoài da, nhỏ mắt…).
• Nếu đang dùng corticoid, không ngưng thuốc đột ngột.
• Không dùng lại đơn thuốc cũ hoặc theo lời truyền miệng.
• Tránh dùng thuốc không rõ nguồn gốc (thuốc nam, mỹ phẩm trộn corticoid…).
• Báo với bác sĩ nếu từng điều trị corticoid, để phòng biến chứng khi khám bệnh khác.
• Nếu có biểu hiện nghi ngờ – đi khám nội tiết để được đánh giá chuyên sâu.

SUY THƯỢNG THẬN DO THUỐC – HOÀN TOÀN CÓ THỂ PHÒNG NGỪA

Dùng thuốc có ý thức – Bảo vệ tuyến thượng thận – Giữ gìn sức khỏe lâu dài.

🏥BỆNH VIỆN HỮU NGHỊ ĐA KHOA NGHỆ AN
🏆Chất lượng hàng đầu – Phát triển chuyên sâu – Nâng tầm cao mới
🛣️Địa chỉ: Km5, Đại lộ Lê Nin, TP Vinh, Nghệ An
🌎Website: www.bvnghean.vn
🌍Facebook: bvhndknghean
☎️☎️TỔNG ĐÀI CSKH + ĐẶT LỊCH KHÁM: 1900.8082 – 0886.234.222, Thời gian đặt lịch khám từ Thứ 2 đến Thứ 6