Trong bối cảnh hệ thống y tế Việt Nam đang chịu áp lực ngày càng lớn về nhu cầu khám chữa bệnh, đặc biệt tại các bệnh viện tuyến tỉnh và tuyến trung ương, việc đầu tư máy móc, thiết bị y tế hiện đại trở nên cấp thiết. Tuy nhiên, thực tế vẫn còn tình trạng đầu tư dàn trải, thiếu đồng bộ hoặc vượt nhu cầu sử dụng ở một số đơn vị, gây lãng phí ngân sách và làm giảm hiệu quả khai thác thiết bị. Trước yêu cầu đó, Thông tư số 10/2026/TT-BYT ngày 14/5/2026 của Bộ Y tế được ban hành nhằm quy định chi tiết về tiêu chuẩn, định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng trong lĩnh vực y tế, đồng thời phân cấp thẩm quyền quyết định trong các đơn vị sự nghiệp công lập thuộc ngành y tế, qua đó góp phần hoàn thiện cơ chế quản lý tài sản công và nâng cao hiệu quả đầu tư, sử dụng trang thiết bị trong bối cảnh ngành y tế đang đẩy mạnh tự chủ và hiện đại hóa.

Thông tư được ban hành nhằm khắc phục những hạn chế trong công tác đầu tư, mua sắm và quản lý thiết bị y tế thời gian qua, khi vẫn còn tồn tại tình trạng đầu tư chưa đồng bộ, có nơi thiếu thiết bị phục vụ chuyên môn, nhưng cũng có nơi đầu tư vượt nhu cầu dẫn đến lãng phí nguồn lực. Việc quy định rõ tiêu chuẩn và định mức sử dụng máy móc, thiết bị chuyên dùng giúp các cơ sở y tế có căn cứ thống nhất để xây dựng kế hoạch đầu tư, bảo đảm tính khoa học, minh bạch và phù hợp với nhu cầu thực tiễn khám chữa bệnh.

Một nội dung quan trọng của Thông tư là xác định nguyên tắc xây dựng định mức sử dụng thiết bị y tế dựa trên nhiều yếu tố như chức năng, nhiệm vụ của cơ sở y tế, quy mô giường bệnh, cơ cấu chuyên môn kỹ thuật, tần suất khám chữa bệnh, năng lực nhân lực y tế và xu hướng phát triển công nghệ. Các định mức được ban hành mang tính giới hạn tối đa, làm cơ sở để các đơn vị xây dựng kế hoạch đầu tư, tránh tình trạng mua sắm vượt nhu cầu hoặc dàn trải không hiệu quả. Đồng thời, Thông tư cũng quy định rõ việc phân cấp thẩm quyền cho các cấp quản lý trong ngành y tế, qua đó tăng tính chủ động cho các đơn vị sự nghiệp công lập nhưng vẫn đảm bảo sự giám sát thống nhất từ Bộ Y tế.

Tại Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, việc áp dụng các quy định trong Thông tư 10/2026/TT-BYT có tác động trực tiếp và toàn diện đến công tác quản lý, đầu tư và sử dụng trang thiết bị y tế. Trước hết, bệnh viện có cơ sở pháp lý rõ ràng hơn trong việc rà soát, đánh giá toàn bộ hệ thống máy móc, thiết bị hiện có, bao gồm các thiết bị chẩn đoán hình ảnh như máy chụp cộng hưởng từ (MRI), máy cắt lớp vi tính (CT scanner), hệ thống X-quang kỹ thuật số, siêu âm, nội soi, cũng như các hệ thống xét nghiệm sinh hóa, huyết học và vi sinh. Việc rà soát này giúp xác định mức độ đáp ứng so với định mức quy định, từ đó xây dựng kế hoạch bổ sung, thay thế hoặc nâng cấp thiết bị một cách hợp lý, tránh đầu tư trùng lặp hoặc thiếu đồng bộ giữa các khoa, phòng.

Bên cạnh đó, Thông tư giúp bệnh viện nâng cao hiệu quả sử dụng tài sản công thông qua việc tối ưu hóa công suất khai thác thiết bị. Khi định mức sử dụng được xác định rõ ràng, bệnh viện có thể xây dựng kế hoạch vận hành thiết bị theo hướng hợp lý hơn giữa các ca làm việc, các khoa lâm sàng và cận lâm sàng, hạn chế tình trạng thiết bị hiện đại nhưng chưa được khai thác hết công suất hoặc bị quá tải cục bộ tại một số thời điểm. Điều này đặc biệt quan trọng đối với các thiết bị có giá trị lớn như hệ thống MRI, CT scanner hoặc hệ thống xét nghiệm tự động, vốn đòi hỏi chi phí đầu tư và vận hành cao.

Ngoài ra, việc phân cấp thẩm quyền quyết định tiêu chuẩn và định mức sử dụng thiết bị y tế cũng tạo điều kiện cho bệnh viện chủ động hơn trong công tác quản lý và lập kế hoạch đầu tư. Với cơ chế mới, bệnh viện có thể căn cứ vào nhu cầu thực tế khám chữa bệnh tại địa phương, mô hình bệnh tật, cũng như khả năng phát triển chuyên môn kỹ thuật để đề xuất danh mục đầu tư phù hợp, giảm bớt sự phụ thuộc vào các thủ tục hành chính kéo dài. Điều này góp phần nâng cao tính linh hoạt trong quản lý, đồng thời giúp bệnh viện nhanh chóng tiếp cận các công nghệ y tế mới khi cần thiết.

Một tác động quan trọng khác của Thông tư là góp phần nâng cao tính minh bạch và hiệu quả trong quản lý tài chính y tế. Khi các tiêu chuẩn và định mức được quy định rõ ràng, việc lập dự toán ngân sách, thẩm định dự án đầu tư và kiểm soát chi tiêu trở nên chặt chẽ hơn. Đối với Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An, điều này giúp định hướng rõ hơn trong việc phân bổ nguồn lực đầu tư theo từng giai đoạn, ưu tiên các lĩnh vực có nhu cầu cao như hồi sức cấp cứu, chẩn đoán hình ảnh, xét nghiệm chuyên sâu và điều trị bệnh không lây nhiễm đang gia tăng. Qua đó, hiệu quả sử dụng ngân sách nhà nước được nâng cao, đồng thời giảm thiểu nguy cơ lãng phí trong đầu tư trang thiết bị y tế.

Có thể thấy, Thông tư số 10/2026/TT-BYT không chỉ là một văn bản mang tính kỹ thuật trong quản lý nhà nước mà còn có ý nghĩa thực tiễn sâu sắc đối với hoạt động của các bệnh viện. Việc áp dụng đúng và đầy đủ các quy định của Thông tư sẽ góp phần giúp các bệnh viện nâng cao chất lượng quản lý thiết bị y tế, sử dụng hiệu quả nguồn lực đầu tư, từng bước hiện đại hóa cơ sở vật chất theo hướng đồng bộ, tiết kiệm và phù hợp với nhu cầu khám chữa bệnh ngày càng tăng của nhân dân.