TRANH CÃI VỀ THỬ NGHIỆM LÂM SÀNG MANG TÍNH BƯỚC NGOẶT VỀ THUỐC CHỐNG NGƯNG TẬP TIỂU CẦU

Phân tích điều tra từ The BMJ

Một cuộc điều tra được công bố trên The BMJ ngày 11/12/2024 đã làm dấy lên những quan ngại mới về thử nghiệm lâm sàng PLATO – nghiên cứu then chốt được sử dụng để phê duyệt thuốc chống kết tập tiểu cầu ticagrelor (Brilinta/Brilique) của AstraZeneca trên toàn cầu.

Những phát hiện chính

Peter Doshi, biên tập viên cao cấp của The BMJ, đã tiết lộ chi tiết mới về các vấn đề trong báo cáo dữ liệu sau khi tiếp cận hồ sơ gốc và dữ liệu chưa công bố của thử nghiệm PLATO thông qua yêu cầu tự do thông tin.

Về thử nghiệm PLATO

• Công bố trên New England Journal of Medicine (NEJM) năm 2009
• Đánh giá trên 18.000 bệnh nhân tại 43 quốc gia
• Kết quả cho thấy ticagrelor giảm tử vong do nguyên nhân mạch máu, nhồi máu cơ tim hoặc đột quỵ so với clopidogrel
• Tuy nhiên, ở bệnh nhân Hoa Kỳ, tỷ lệ tử vong cao hơn ở nhóm ticagrelor

Các vấn đề gây tranh cãi

1. Đánh giá của FDA:
   • Thomas Marciniak (chuyên viên y tế FDA) gọi đây là “hồ sơ tệ nhất về tính đầy đủ và độ chính xác trong phản hồi”
   • FDA vẫn phê duyệt thuốc bất chấp những phản đối
2. Kết quả không thể lặp lại:
   • Nhiều nghiên cứu sau đó không tái tạo được kết quả tích cực của PLATO
   • Các chuyên gia kêu gọi đánh giá lại hướng dẫn khuyến cáo sử dụng ticagrelor
3. Vấn đề về tính toàn vẹn dữ liệu:
   • Mâu thuẫn trong số lượng, nguyên nhân và ngày tử vong của bệnh nhân
   • Khả năng mất tính mù trong nghiên cứu
   • Thiếu sót trong báo cáo số ca tử vong trên NEJM

Phản hồi từ các bên liên quan

• AstraZeneca từ chối phỏng vấn và không có thêm bình luận
• Chủ tịch nghiên cứu PLATO không phản hồi yêu cầu bình luận từ The BMJ
• NEJM thừa nhận sai sót nhưng cho biết có thể không tiến hành điều chỉnh nếu không liên hệ được tác giả

Kết luận

Victor Serebruany (Đại học Johns Hopkins) cho rằng cách duy nhất để giải quyết vấn đề là sự can thiệp mới từ Bộ Tư pháp Hoa Kỳ nhằm đảm bảo tính minh bạch và công bằng cho người dân Mỹ.

Nguồn: Doshi, P., et al. (2024) Doubts over landmark heart drug trial: ticagrelor PLATO study. BMJ. doi.org/10.1136/bmj.q2550

Bs Lê Đình Sáng, Lược dịch