Uốn ván là bệnh truyền nhiễm cấp tính do ngoại độc tố của vi khuẩn Clostridium tetani gây ra, với đặc trưng là tình trạng co cứng cơ, co giật toàn thân và rối loạn thần kinh thực vật. Mặc dù bệnh hoàn toàn có thể phòng ngừa bằng tiêm vắc xin, uốn ván vẫn là một trong những bệnh truyền nhiễm có tỷ lệ tử vong cao nếu không được chẩn đoán sớm và điều trị hồi sức tích cực. Các trường hợp nặng thường phải thở máy kéo dài, điều trị nhiều tuần đến nhiều tháng và dễ gặp các biến chứng nghiêm trọng như viêm phổi bệnh viện, sốc nhiễm khuẩn, rối loạn huyết động, suy đa cơ quan.

Là đơn vị chuyên khoa đầu ngành về bệnh truyền nhiễm của khu vực Bắc Trung Bộ, Trung tâm Bệnh Nhiệt đới – Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An thường xuyên tiếp nhận các trường hợp uốn ván nặng từ Nghệ An và các tỉnh lân cận. Trung bình mỗi năm, Trung tâm điều trị khoảng 30 bệnh nhân uốn ván, trong đó có khoảng 20 trường hợp (chiếm gần 67%) phải thở máy và hồi sức tích cực. Nhờ áp dụng đồng bộ các biện pháp điều trị hiện đại, tỷ lệ tử vong chỉ còn khoảng 11%, thấp hơn đáng kể so với tỷ lệ tử vong của uốn ván nặng được ghi nhận tại nhiều cơ sở điều trị trước đây và phản ánh hiệu quả của công tác hồi sức chuyên sâu.

Các bệnh nhân nhập viện chủ yếu trong tình trạng nặng với biểu hiện cứng hàm, co cứng toàn thân, các cơn co giật liên tục, suy hô hấp và rối loạn thần kinh thực vật nặng. Nhiều trường hợp xuất hiện dao động huyết áp, rối loạn nhịp tim, tăng tiết đờm dãi và nguy cơ ngừng tuần hoàn nếu không được kiểm soát kịp thời.

Điều trị uốn ván nặng đòi hỏi sự phối hợp chặt chẽ giữa điều trị đặc hiệu và hồi sức tích cực. Ngay từ khi nhập viện, người bệnh được đánh giá mức độ nặng, bảo đảm đường thở, đặt nội khí quản và thông khí nhân tạo khi có chỉ định. Các biện pháp an thần sâu, giảm đau và giãn cơ được áp dụng nhằm kiểm soát co cứng, co giật, đồng thời hạn chế các kích thích có thể làm khởi phát cơn co thắt cơ.

Song song với đó, người bệnh được sử dụng huyết thanh kháng độc tố uốn ván để trung hòa độc tố chưa gắn vào tổ chức thần kinh, kết hợp kháng sinh thích hợp nhằm loại bỏ Clostridium tetani, xử trí triệt để ổ nhiễm khuẩn và chăm sóc vết thương đúng nguyên tắc. Công tác chăm sóc toàn diện được thực hiện liên tục, bao gồm hỗ trợ dinh dưỡng, kiểm soát dịch và điện giải, phòng ngừa huyết khối tĩnh mạch sâu, loét tỳ đè, viêm phổi liên quan thở máy và các biến chứng khác trong quá trình hồi sức kéo dài.

Đối với các trường hợp nguy kịch, Trung tâm triển khai đồng bộ các kỹ thuật hồi sức hiện đại như theo dõi huyết động liên tục, kiểm soát rối loạn thần kinh thực vật, sử dụng thuốc vận mạch khi cần, điều chỉnh thông khí tối ưu, lọc máu liên tục trong các trường hợp có chỉ định và điều trị tích cực các biến chứng nhiễm khuẩn. Bên cạnh đó, sự phối hợp chặt chẽ giữa bác sĩ hồi sức, bác sĩ bệnh truyền nhiễm, điều dưỡng và các chuyên khoa liên quan đã góp phần nâng cao hiệu quả điều trị, giảm tỷ lệ biến chứng và cải thiện tiên lượng cho người bệnh.

Những kết quả đạt được khẳng định năng lực chuyên môn của Trung tâm Bệnh Nhiệt đới – Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An trong điều trị các bệnh truyền nhiễm nặng, đặc biệt là uốn ván phải hồi sức tích cực và thở máy kéo dài.

Các chuyên gia khuyến cáo người dân cần chủ động phòng bệnh bằng tiêm vắc xin đầy đủ và tiêm nhắc lại theo khuyến cáo. Khi bị các vết thương có nguy cơ nhiễm bẩn như đâm phải đinh gỉ, tai nạn lao động, chấn thương do đất cát hoặc vật sắc nhọn, cần đến cơ sở y tế sớm để được xử trí vết thương đúng cách và đánh giá chỉ định tiêm vắc xin hoặc huyết thanh kháng uốn ván. Phòng bệnh chủ động vẫn là biện pháp hiệu quả nhất để giảm tỷ lệ mắc và tử vong do uốn ván