1. Bệnh bại liệt là gì?

Bại liệt là một bệnh truyền nhiễm cấp tính do vi rút bại liệt (Poliovirus) gây ra. Bệnh chủ yếu gặp ở trẻ em dưới 5 tuổi, nhưng người lớn chưa có miễn dịch vẫn có thể mắc bệnh. Vi rút bại liệt tấn công hệ thần kinh trung ương, có thể gây liệt mềm không hồi phục, thậm chí dẫn đến tử vong nếu ảnh hưởng đến các cơ hô hấp.

Trước đây, bại liệt từng là nỗi ám ảnh của nhiều gia đình vì để lại di chứng tàn tật suốt đời. Nhờ chương trình tiêm chủng mở rộng, Việt Nam đã thanh toán bệnh bại liệt từ năm 2000. Tuy nhiên, bệnh vẫn còn lưu hành ở một số quốc gia trên thế giới, và nguy cơ xâm nhập trở lại luôn tồn tại nếu chúng ta chủ quan, lơ là tiêm chủng.

2. Nguyên nhân và đường lây truyền

Bệnh bại liệt do vi rút Poliovirus gây ra, lây truyền chủ yếu qua đường tiêu hóa. Vi rút có thể xâm nhập vào cơ thể người thông qua:

– Ăn uống thực phẩm, nước uống bị nhiễm vi rút.

– Tay bẩn đưa lên miệng.

– Tiếp xúc trực tiếp với phân của người nhiễm vi rút.

Điều đáng lưu ý là nhiều người nhiễm vi rút bại liệt không có biểu hiện rõ ràng, nhưng vẫn có khả năng lây bệnh cho người khác. Chính vì vậy, bại liệt có thể âm thầm lan truyền trong cộng đồng nếu không được kiểm soát tốt.

3. Dấu hiệu nhận biết bệnh bại liệt

Sau khi nhiễm vi rút, người bệnh thường có thời gian ủ bệnh từ 7 đến 14 ngày. Các triệu chứng ban đầu có thể dễ nhầm lẫn với các bệnh thông thường, bao gồm:

– Sốt nhẹ hoặc sốt cao.

– Đau đầu, mệt mỏi.

– Đau họng, buồn nôn, nôn.

– Đau cơ, đau lưng.

Ở một số trường hợp nặng, bệnh có thể tiến triển nhanh với các dấu hiệu nguy hiểm như:

– Yếu hoặc liệt tay, chân (thường liệt không đối xứng).

– Giảm hoặc mất phản xạ.

– Khó thở, nuốt khó nếu liệt các cơ hô hấp.

Khi đã xuất hiện liệt, khả năng hồi phục hoàn toàn là rất thấp. Do đó, phòng bệnh bằng tiêm vắc xin là biện pháp hiệu quả nhất.

4. Bệnh bại liệt nguy hiểm như thế nào?

Bại liệt là bệnh chưa có thuốc điều trị đặc hiệu. Việc điều trị hiện nay chủ yếu là điều trị triệu chứng, chăm sóc phục hồi chức năng và phòng ngừa biến chứng.

Hậu quả nặng nề nhất của bệnh là:

– Liệt vĩnh viễn tay, chân.

– Teo cơ, biến dạng chi.

– Giảm khả năng lao động, ảnh hưởng chất lượng cuộc sống.

– Trường hợp nặng có thể tử vong do suy hô hấp.

Không chỉ ảnh hưởng đến sức khỏe người bệnh, bại liệt còn gây gánh nặng cho gia đình và xã hội trong việc chăm sóc lâu dài.

5. Tiêm vắc xin – “lá chắn” bảo vệ cộng đồng

Vắc xin phòng bại liệt là biện pháp phòng bệnh an toàn, hiệu quả và tiết kiệm nhất. Hiện nay phòng bại liệt không chỉ có vắc xin uống (OPV) mà còn có vắc xin tiêm (IPV).

Lợi ích của tiêm vắc xin:

– Giúp cơ thể tạo miễn dịch bền vững.

– Bảo vệ trẻ em khỏi nguy cơ tàn tật suốt đời.

– Ngăn chặn sự lây lan của vi rút trong cộng đồng.

– Góp phần duy trì thành quả thanh toán bệnh bại liệt tại Việt Nam.

Cha mẹ cần chủ động đưa trẻ đi tiêm chủng đúng lịch, không trì hoãn, không bỏ mũi, kể cả khi trẻ khỏe mạnh.

6. Vai trò của người dân trong phòng chống bệnh bại liệt

Bên cạnh tiêm chủng, mỗi người dân cần thực hiện tốt các biện pháp sau:

– Giữ gìn vệ sinh cá nhân, rửa tay bằng xà phòng trước khi ăn và sau khi đi vệ sinh.

– Sử dụng nước sạch, ăn chín uống sôi;Giữ vệ sinh môi trường sống.

– Đưa trẻ đi khám ngay khi có dấu hiệu nghi ngờ như sốt cao, yếu chi, đi lại khó khăn.

Khi phát hiện trường hợp nghi ngờ bệnh truyền nhiễm, cần thông báo kịp thời cho cơ sở y tế để được hướng dẫn và xử lý đúng cách.

Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An luôn đồng hành cùng người dân trong công tác chăm sóc, bảo vệ và nâng cao sức khỏe cộng đồng. Chúng tôi khuyến cáo mỗi gia đình hãy:

– Chủ động phòng bệnh hơn chữa bệnh.

– Tin tưởng và thực hiện đầy đủ tiêm chủng cho trẻ.

– Chung tay giữ gìn thành quả thanh toán bệnh bại liệt tại Việt Nam.

Bại liệt hoàn toàn có thể phòng ngừa được – Hãy hành động ngay hôm nay vì tương lai khỏe mạnh của con em chúng ta và của cả cộng đồng.