Não là cơ quan có nhu cầu chuyển hóa cao và phụ thuộc chặt chẽ vào sự cung cấp máu liên tục. Bất kỳ rối loạn nào trong tưới máu não đều có thể dẫn đến tổn thương chức năng hoặc cấu trúc nhu mô não. Trong bối cảnh các bệnh lý thần kinh như đột quỵ thiếu máu não, u não, viêm, chấn thương sọ não và các bệnh mạch máu não, việc đánh giá tưới máu đóng vai trò then chốt trong chẩn đoán, tiên lượng và định hướng điều trị.

Chụp cộng hưởng từ tưới máu não (Magnetic Resonance Perfusion Imaging – MR Perfusion) là một kỹ thuật hình ảnh học tiên tiến, cho phép đánh giá định lượng và bán định lượng tình trạng huyết động học của nhu mô não, bổ sung thông tin quan trọng bên cạnh hình ảnh giải phẫu của MRI thường quy.

1. Khái niệm chụp cộng hưởng từ tưới máu não

Chụp cộng hưởng từ tưới máu não là nhóm các kỹ thuật MRI nhằm đo lường và đánh giá sự phân bố, lưu lượng và thể tích máu trong nhu mô não theo thời gian, thông qua việc theo dõi sự thay đổi tín hiệu do chất tương phản từ hoặc do chính dòng máu nội sinh tạo ra.

MR Perfusion phản ánh các thông số sinh lý quan trọng của tuần hoàn não, bao gồm:

– Lưu lượng máu não (Cerebral Blood Flow – CBF).

– Thể tích máu não (Cerebral Blood Volume – CBV).

– Thời gian vận chuyển trung bình (Mean Transit Time – MTT).

– Thời gian đến đỉnh (Time to Peak – TTP).

Nhờ đó, kỹ thuật này cho phép đánh giá tình trạng thiếu máu, tăng tưới máu hoặc tái phân bố tuần hoàn não, ngay cả khi hình ảnh cấu trúc chưa có biến đổi rõ rệt.

2. Nguyên lý chung của MRI tưới máu não

Nguyên lý cơ bản của MRI tưới máu não dựa trên việc theo dõi sự thay đổi tín hiệu MRI của nhu mô não theo thời gian, khi máu đi qua hệ thống mạch máu não.

Hiện nay có ba nhóm kỹ thuật chính:

– DSC (Dynamic Susceptibility Contrast): dựa trên hiện tượng giảm tín hiệu T2/T2* khi bolus thuốc đối quang từ đi qua vi tuần hoàn não.

– DCE (Dynamic Contrast Enhancement): đánh giá sự thay đổi tín hiệu T1 theo thời gian, phản ánh tính thấm thành mạch và tưới máu.

– ASL (Arterial Spin Labeling): kỹ thuật không dùng thuốc đối quang từ, sử dụng chính proton của máu làm chất đánh dấu nội sinh.

Trong đó, DSC là kỹ thuật được sử dụng rộng rãi nhất trong thực hành lâm sàng, đặc biệt trong cấp cứu đột quỵ và đánh giá u não.

3. Các bước thực hiện chụp MRI tưới máu não

Tiến hành chụp MRI tưới máu não nên tuân theo trình tự các bước sau:

– Chuẩn bị máy cộng hưởng từ, thuốc và các vật tư y tế cần thiết như thuốc cản quang, thuốc an thần, nước muối sinh lý, các loại bơm tiêm, găng tay, bông gạc sạch, …

– Người bệnh được hướng dẫn tháo bỏ các vật dụng cá nhân như đồng hồ, điện thoại, trang sức và thay quần áo trước khi vào phòng chụp. Người nhà nếu đi cùng cũng cần được hướng dẫn thực hiện tương tự.

– Đặt người bệnh ở tư thế nằm ngửa trên giường chụp rồi di chuyển vào vùng từ trường của máy.

– Nếu có sử dụng thuốc cản quang khi chụp, tiến hành lấy hai đường truyền lớn ngoại vi. Thuốc cản quang được truyền vào cơ thể ở một vị trí, đường truyền còn lại truyền nước muối sinh lý.

– Tiến hành chụp với các chuỗi xung tương ứng như T1, T2. Tùy vào từng ca bệnh khác nhau sẽ có sự điều chỉnh khác nhau để đạt được mục đích chụp cộng hưởng từ ban đầu.

– Sau chụp cần theo dõi người bệnh trong ít nhất 15 phút.

4. Vai trò và ý nghĩa lâm sàng

MRI tưới máu não có vai trò quan trọng trong nhiều lĩnh vực của thần kinh học và phẫu thuật thần kinh:

– Đột quỵ thiếu máu não cấp: xác định vùng lõi nhồi máu và vùng tranh tối tranh sáng (penumbra), hỗ trợ chỉ định tái thông mạch.

– U não: đánh giá mức độ tăng sinh mạch, phân độ ác tính, phân biệt u tái phát với hoại tử sau xạ trị.

– Bệnh mạch máu não mạn tính: đánh giá suy giảm tưới máu, tuần hoàn bàng hệ.

– Viêm, nhiễm trùng, động kinh, chấn thương sọ não: hỗ trợ phân biệt bản chất tổn thương và đánh giá hoạt động bệnh lý.

Việc kết hợp MRI tưới máu với các chuỗi xung khác như DWI, FLAIR, T2, SWI và MRA* giúp nâng cao độ chính xác chẩn đoán và giá trị tiên lượng.

5. Ưu điểm và hạn chế

Ưu điểm

– Không sử dụng tia xạ ion hóa.

– Đánh giá được tưới máu ở mức vi mạch.

– Có thể định lượng hoặc bán định lượng.

– Kết hợp tốt với MRI cấu trúc và chức năng.

Hạn chế

– Nhạy với nhiễu chuyển động.

– Kỹ thuật xử lý phức tạp.

– Phụ thuộc phần mềm và kinh nghiệm người đọc.

– Một số kỹ thuật cần thuốc đối quang từ, hạn chế ở bệnh nhân suy thận.

Dưới đây là một số hình ảnh minh họa điển hình của chụp MRI tưới máu não (brain perfusion MRI) thường được thu nhận trên hệ thống  (gợi ý với các bản đồ tưới máu màu và so sánh với hình ảnh cấu trúc giải phẫu):

Giải thích nhanh về các ảnh trên:

– Ảnh hình màu bản đồ tưới máu hiển thị phân bố lưu lượng máu trong nhu mô não (chỉ số như CBF, CBV) — màu nóng (đỏ/đỏ vàng) thường biểu hiện vùng tưới máu cao hơn, màu lạnh (xanh/lục) biểu thị tưới máu thấp hơn.

– So sánh với ảnh cấu trúc (T1/T2) giúp gắn kết tưới máu với tổn thương giải phẫu.

– Có thể thấy khác biệt rõ khi có tổn thương như nhồi máu não, khối u hoặc vùng giảm tưới máu trên bản đồ perfusion.

Chụp cộng hưởng từ tưới máu não là một công cụ hình ảnh học hiện đại, có giá trị cao trong đánh giá sinh lý tuần hoàn não. Với khả năng cung cấp thông tin chức năng song song với hình ảnh giải phẫu, MRI tưới máu ngày càng trở thành thành phần không thể thiếu trong chẩn đoán và theo dõi nhiều bệnh lý thần kinh trung ương, đặc biệt là đột quỵ và u não.

Tại Bệnh viện Hữu nghị đa khoa Nghệ An với hệ thống MRI GE 3.0 Tesla sản xuất tại Hoa Kỳ, sử dụng năng lượng từ trường tích hợp trí tuệ nhân tạo AI giúp thăm khám chẩn đoán chính xác bệnh lí, đánh giá mức độ tiến triển và khả năng phục hồi rất tốt, đặc biệt trong đó ứng dụng MRI tưới máu não là một trong những kĩ thuật tiên tiến và mới nhất giúp đánh giá tuần hoàn não.

👉👉Để đặt lịch khám và tìm hiểu thông tin, xin vui lòng liên hệ
🏥 Bệnh viện Hữu nghị Đa khoa Nghệ An.
🏆 Chất lượng hàng đầu – Phát triển chuyên sâu – Nâng tầm cao mới.
🏥Giấy phép hoạt động số 0188/SYT-GPHĐ
🛤 Địa chỉ: Đại lộ Lê nin, Km5, phường Vinh Phú, Nghệ An.
☎️Số điện thoại đặt lịch khám: 1900.8082 hoặc 0886.234.222
⌚️Thời gian đặt hẹn: 7h – 16h thứ 2 đến thứ 6
🖥Website: https://bvnghean.vn.