Viêm loét dạ dày tá tràng là một bệnh lý phổ biến ở hệ tiêu hóa, đặc trưng bởi sự tổn thương của niêm mạc dạ dày và tá tràng do các yếu tố như nhiễm vi khuẩn Helicobacter pylori, sử dụng thuốc chống viêm không steroid (NSAIDs) kéo dài, hoặc thói quen ăn uống không khoa học. Những triệu chứng điển hình như đau bụng, khó tiêu, ợ nóng, đầy hơi… có thể gây ảnh hưởng nghiêm trọng đến chất lượng cuộc sống của người bệnh.. 

Một trong những yếu tố quan trọng trong quá trình điều trị và phục hồi của bệnh viêm loét dạ dày tá tràng chính là chế độ dinh dưỡng hợp lý. Chế độ ăn uống khoa học không chỉ giúp giảm đau, làm lành vết loét mà còn hỗ trợ làm giảm viêm nhiễm, cải thiện hệ tiêu hóa, giúp người bệnh cảm thấy thoải mái hơn trong cuộc sống hàng ngày.

I. Nguyên tắc dinh dưỡng điều trị bệnh viêm loét dạ dày tá tràng:

Mục tiêu can thiệp dinh dưỡng là hạn chế các thực phẩm, yếu tố làm tăng tiết acid dịch vị đồng thời làm tăng tốc độ liền ổ loét, nâng cao thể trạng.

1. Nhu cầu dinh dưỡng khuyến nghị: 

Carbohydrate được điều chỉnh cho phù hợp nhu cầu của bệnh nhân, hạn chế sử dụng chất béo bão hòa và disaccharides để tránh lên men. Để đẩy nhanh quá trình liền vết thương, ngoài việc cung cấp đủ lượng protein, người bệnh cần được bổ sung các vi chất dinh dưỡng như kẽm, các vitamin…

Bảng 1. NHU CẦU DINH DƯỠNG KHUYẾN NGHỊ

NHU CẦU THEO GIAI ĐOẠN

2. Chế độ ăn giàu chất xơ:

Nguy cơ mắc loét dạ dày tá tràng ở những người có chế độ ăn giàu chất xơ thấp hơn 45% so với những người có chế độ ăn nghèo chất xơ. Chất xơ giúp làm giảm nồng độ acid dịch vị và giúp thức ăn di chuyển qua ruột đều đặn, từ đó giảm đầy hơi, khó tiêu do acid gây ra.

Chế độ ăn giàu chất xơ 20–30 g/ngày được khuyến cáo cho những bệnh nhân này giúp giảm nồng độ acid dịch vị, giảm thời gian vận chuyển ruột dẫn đến giảm đầy hơi, khó chịu và đau ở đường tiêu hóa. Tương đương với lượng rau củ khoảng 250–300 gram rau xanh/ngày (tương đương 2-3 chén rau đã nấu chín).

3. Probiotic

Probiotic là lợi khuẩn giúp cân bằng hệ tiêu hóa. Nó giúp hệ miễn dịch của bạn khoẻ hơn để hỗ trợ tiêu diệt vi khuẩn H.pylori. Lợi khuẩn còn giúp giảm bớt các tác dụng phụ khó chịu (như tiêu chảy, đầy bụng) khi bạn đang điều trị bằng kháng sinh. Bổ sung bằng các thực phẩm lên men tự nhiên như sữa chua, phô mai tươi, dưa muối, kim chi (cần ăn vừa phải nếu đang loét nặng).

4. Các chất chống oxy hoá:

Vitamin C giúp tăng cường khả năng miễn dịch và là một chất chống oxy hóa mạnh, hỗ trợ làm lành vết loét và bảo vệ niêm mạc. Nên bổ sung vitamin C từ trái cây và rau củ tươi hàng ngày (cam, ổi, kiwi). Khuyến cáo bổ sung 500 mg vitamin C hằng ngày trong vòng 3 tháng. Ngoài ra, một chất chống oxy hóa khác cũng cho thấy hiệu quả là capsaicin có trong hạt tiêu và ớt. Một số nghiên cứu cho thấy, chất này đặc biệt hiệu quả trong bảo vệ niêm mạc dạ dày ở những thương tổn loét do aspirin. Tuy nhiên, ớt có thể kích thích niêm mạc dạ dày nên cần cân nhắc khi sử dụng.

Kẽm là một khoáng chất thiết yếu giúp tái tạo và làm lành các mô bị tổn thương, rất quan trọng trong việc phục hồi vết loét. Các thực phẩm giàu kẽm như Thịt bò nạc, các loại hạt (hạt bí, hạt điều), đậu,..

II. Những thực phẩm nên dùng và hạn chế dùng: 

III. Kết luận

Dinh dưỡng không thể thay thế thuốc trong điều trị viêm loét dạ dày – tá tràng, nhưng đóng vai trò thiết yếu trong việc kiểm soát triệu chứng và thúc đẩy quá trình lành niêm mạc. Các bằng chứng khoa học cho thấy việc giảm thực phẩm kích thích tiết acid, chia nhỏ bữa ăn, và ưu tiên thực phẩm dễ tiêu, giàu vi chất có thể giúp giảm đau, hạn chế tái phát và nâng cao chất lượng sống cho người bệnh.

Kết hợp chế độ ăn hợp lý với tuân thủ phác đồ điều trị, loại bỏ các yếu tố nguy cơ như rượu bia, thuốc lá và thuốc giảm đau NSAIDs là chiến lược toàn diện được khuyến cáo trong thực hành lâm sàng hiện nay. Việc cá thể hóa chế độ dinh dưỡng theo giai đoạn bệnh và đáp ứng của từng người bệnh sẽ giúp tối ưu hiệu quả điều trị và phòng ngừa biến chứng lâu dài.